Kütübü Sitte - 11.Cilt — Sayfa 153

Kust-u Şâmî, şimşir ağacı rengindedir. Bunun kokusu güzeldir.

Kust-u Bahrî: Bunun rengi beyazdır. Kokusu güzel ise de tadı acıdır.

3- Resulullah, bu hadislerinde çocukların boğazlarında sıkça rastlanan rahatsızlıklara o devrin örfünde câri bir nevi cerrahî ve fiilî müdahaleyi tavsiye etmektedir. Hatta Hz. Câbir'den Ahmed İbnu Hanbel'de ve Sünen'lerde gelen bir rivayete bakılırsa, bu tavsiye başla ilgili ağrılar için de muteberdir: اَيُّمَا اِمْرَأةٌ اَصَابَ وَلَدَهَا عُذْرَةٌ اَوْ وَجَعٌ فِى رَأسِهِ فَلْتَأخُذْ قُسْطاً هِنْدِياً فَتَحكّهُ بِمَاءٍ ثُمّ تُسْعِطُهُ اِيَّاهُ "Herhangi bir kadının çocuğuna boğaz rahatsızlığı veya baş ağrısı isabet ederse Kust-u Hindî alsın suda ezsin sonra çocuğun burnuna damlatsın."

Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) Buhârî'de gelen bir başka hadiste: اِنَّ اَمثلَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ الحَجَامَةُ وَالْقُسْطُ الْبَحْرِى "Sizin başvurduğunuz tedavilerin en ideali hacamat olmak ve Kust-u Bahrî (kullanmak)dır" buyurmuştur. Burun veya ağız yoluyla verilen bu ilaca teşvik sadedinde Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)'ın şu uyarısı da Buhârî'de yer alır: لَا تُعَذِّبُوا صِبْيَانَكُمْ بِالْغَمْزِ مِنَ الْعُذْرَةِ وَعَلَيْكُمْ بِالْقُسْطِ "Çocuklarınıza, boğaz rahatsızlıkları için sıtma tedavisine başvurarak eziyet etmeyin, kust (damlası) uygulayın."

4- Hadis üzerinde değerlendirmelerde bulunan Zührî, Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)'ın Kust-u Hindî'de yedi derde deva olduğunu belirttiği halde, bunlardan ikisini zikredip diğer beşinin hangi hastalıklar olduğunu belirtmediğine dikkat çeker. Ancak İbnu Hacer, tabiblerden naklen, Kust'un faydalarını sayar: "İdrar söktürür, kadınlarda âdet kanını tahrik eder. Mide kurtlarını öldürür, zehiri ve dört günde bir gelen harâreti (humma'rrıb) ve diğer harareti defeder ve mideyi ısıtır, cima şehvetini artırır, (merhem gibi) sürmek suretiyle çiller giderilir."

Tabiblerin gösterdiği faydalar yediyi geçer ise de bazı şârihler bu duruma: "Yedi, vahiyle bilinenlerdir, tabiblerin ziyadeleri tecrübe ile bilinenlerdir. Aleyhissalâtu vesselâm, kesinliği sebebiyle yedi ile iktifa etmiştir" diyerek cevap getirmişlerdir.

Bu duruma İbnu Hacer'in getirdiği yorum da burada kayda değer: "Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)'ın hadislerinde gelen "yedi"den murat, tedavide başvurulan belli başlı tarzlar da olabilir: Çünkü bunlar ya deriye sürmek (talâ), ya içmek, ya tekmîd (hasta uzvu, üzerine sıcak bir şey koyarak ısıtmak) ya tentil (şifalı otu kaynatarak elde edilen su ile hastalıklı uzvu yıkamak), ya buhur yapmak, ya su'ût (burna) damlatmak, ya da ledûd (ağız yoluyla almak)tan ibarettir. Bunlardan sürmek merhametlerle ilgilidir, zeytinyağında eritilir ve (dıştan) sürülür. Tekmîd de böyle. İçmede ilaç inceltilir, bala veya suya veya bir başka mâyie katılır. Tentîl de böyledir. Su'ût'da da ilaç zeytinyağında inceltilir ve burna damlatılır. Ledûd ve buhurlama ise izah gerektirmeyecek kadar açıktır. Bu yedi tarzdan her birinin tahtında muhtelif hastalıklar için faydalar var. Kendisine cevâmi'ulkelim(42) verilen bir Zat'tan (aleyhissalâtu vesselâm) bu mucizane beyanın suduru bizi hayrete düşürmez (ancak hayranlığımızı artırır)."

10. (3994) Hadis-i Şerif

(42) Cevâmi'ul-kelim, az sözle çok geniş mânalar ifade eden özlü, veciz kelamlara denir. Resûlullah bu hali kendine Allah tarafından lutfedilen hasâisten biri olarak zikreder.

بِهَا وَيَخْتِمُ بِهَا، وَفِى الْيُسْرَى اثْنَيْنِ[

.10. (3394)- İbnu Abbâs (radıyallahu anhümâ) anlatıyor: "Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: "İsmîd'i kullanmaya devam edin. Zira o, sürmelerinizin en hayırlısıdır. Görmeyi parlatır, saçı bitirir." Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) sürme çekince önce üç kere sağ gözüne çekerdi, onunla başlar, onunla bitirirdi. Sol gözüne de iki kere çekerdi."