Kütübü Sitte - 3.Cilt kitabının 230. sayfası — Al-İ İmrân Suresiyle İlgili Tefsirler bölümü. Yukarıdaki okuyucu bu sayfadan açılır; metin aşağıda basılı nüsha görünümüyle.

"Allah bize yeter, O, ne güzel vekildir">diye cevap verir.

Hadisenin geçtiği zaman ve zeminle ilgili farklı rivayetler mevcuttur. Hepsinde Ebu Süfyân'ın gözdağı vermeye çalışması anında Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm)'ın Hasbünallah ve ni'me'lvekil diye cevap vermiş olduğu belirtilir.{633}

20. Hadis-i Şerif

وعن أبى سعيد رَضِىَ اللّهُ عَنْهُ: ]أنّ رِجَالًا مِنَ الْمُنَافِقِينَ عَلَى عَهْدِ رسولِ اللّهِ ﷺ كَانُوا إذَا خَرَجَ رسولُ اللّه ﷺ إلى الْغَزْو تَخَلَّفُوا عَنْهُ وَفَرِحُوا بِمَقْعَدِهِمْ خِلَافَ رَسُولِ اللّهِ فَإذَا قَدِمَ اعْتَذَرُوا إلَيْهِ وَحَلَفُوا لَهُ وأحَبُّوا أنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلوُا فنزَلَتِ الآيةُ: لَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أتَوْا وَيُحِبُّونَ أنْ يُحْمَدُوا بِمَالَمْ يَفْعَلُوا الآية[. أخرجه الشيخان .

20. (531)-Ebu Saîd (radıyallahu anh) anlatıyor: "Hz. Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm) zamanında bir kısım münâfıklar, Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) bir gazveye çıktığı vakit ondan ayrılıp geri kalırlar ve Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm)'a muhalefet edip kaldıkları için rahatlarlar, sevinirlerdi. Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) Medine'ye dönünce de gelip andlar, yeminler içerek özürler beyan ederlerdi. Bir de isterlerdi ki, yapmadıkları şeylere övgüye, medh u senaya mazhar olsunlar. Onların bu hali ile ilgili olarak şu âyet nâzil oldu: "Ettiklerine sevinen ve yapmadıklarıyla övülmekten hoşlananların, sakın sakın onların azabtan kurtulacaklarını sanma, elem verici azab onlaradır"(Âl-i İmrân: 188).{634}

AÇIKLAMA:

Yukarıdaki rivayette görüldüğü üzere ayet-i kerimenin, savaşlara katılmadığı halde geri kalışlarına mâzeret uydurmaya çalışan bir kısım münâfıklar hakkında inmiş olduğu söylenmekten başka, diğer bir kısım rivayetlerde de Yahudiler hakkında indiği söylenmiştir. Yahudiler "Biz daha önceki kitaba mazharız, ibadet ve tâat ehli kimseleriz..." dedikleri halde Hz. Muhammed (aleyhissalâtu vesselâm)'in risaletini ikrar etmemeleri üzerine ayet nazil olur ve kendilerine "...yapmadıklarıyla övülmekten hoşlananların azabtan kurulacaklarını sanma..."diye ihtar edilir.

Kurtubî ve daha bazı âlimler her iki taife hakkında da âyetin nâzil olduğunu söyleyerek bu farklı rivayetleri telif etmişlerdir.

Ancak, âyetin lafzı umumidir. Yaptığıyla böbürlenip, yapmadığıyla da övülmeyi seven herkese şâmildir. Ayet hususi bir durum için gelmiş bile olsa zamanımıza hitab etmesine mâni yoktur.{635}

21. Hadis-i Şerif

وعن حميد بن عبدالرحمن بن عوف ]أنَّ مرْوَانَ قالَ لِبَوَّابِهِ إذْهَبْ يَا رَافِعُ إلى ابنِ عَبَّاسٍ فَقُلْ: لَئِنْ كَانَ كُلُّ امْرِئٍ مِنَّا فَرِحَ بِمَا أتى وَأحَبَّ أنْ يُحْمَدَ بِمَا لَمْ يَفْعَلْ مُعَذَّباً لَنُعذَّبَنَّ أجْمَعُونَ. فقالَ ابنُ عبَّاسٍ مَا لَكُمْ وَلهذِهِ الآية. إنما أنْزِلَتْ في أهْلِ الْكِتَابِ ثُمَّ تَلَا: وَإذْ أخَذَ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ وَتَلَا: لَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أتَوْا الآية، وَقالَ سَألهُمُ النَّبِيُّ ﷺ عَنْ شَئٍ فَكَتَمُوهُ إيَّاهُ وَأخْبَرُوهُ بِغَيْرِهِ فَأرَوْهُ أنْ قَدِ اسْتُحْمِدُوا إلَيْهِ بِمَا أخْبَرُوهُ عَنْهُ فِيمَا سَأَلَهُمْ، وَفَرِحُوا بِمَا أتَوْا مِنْ كِتْمَانِهِمْ إيَّاهُ مَا سَألهُمْ عَنْهُ[. أخرجه الشيخان والترمذى .

Kütübü Sitte - 3.Cilt — Sayfa 230

Kütübü Sitte - 3.Cilt uygulamada, çevrimdışı