Kütübü Sitte - 4.Cilt kitabının 168. sayfası — Kölelikten Yükselenler bölümü. Yukarıdaki okuyucu bu sayfadan açılır; metin aşağıda basılı nüsha görünümüyle.

itaat ediyorlar. Müslüman olduğunuz takdirde, bizim haklarımız aynen size verilecek, size terettüp edecek vazifeler de bize terettüp eden vazifelerin aynı olacak. Dininizde kalmak isterseniz bize cizye vermek şartıyla sizi serbest bırakacağız, idâremizde olacaksınız..." Neticede teklif reddedilir ve Selmân (radıyallahu anh) hücum emreder ve kale fethedilir.

Ömer İbnu Abdilaziz: İslâm'ın gerçek, hasbi tatbikatçılarından biri olan ve bu sebeple, saltanat devresi 2,5 yıl gibi son derece kısa olmasına rağmen, İslâm âlemine her sahada büyük bir rahatlık getiren Ömer İbnu Abdilaziz, bir kısım Emevî halifelerinin ırkçı davranışlarına son vererek: "devletçe tahsis edilen ödeneklerde -yiyecek, giyecek, nakid ve diğer çeşit ikramlarda- Arap ve mevâli arasında tam bir eşitlik vaz'eder."

Mevâlî Hakimiyyeti: Hz. Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm)'in ırk mevzuundaki tebligatının, yukarıda belirttiğimiz şekilde vicdan ve ruhlardan tatbikata intikali sonunda, kısa zamanda İslâm'ın gerek ilmî ve gerek askerî fütuhatında gayr-ı Arap unsurların, kölelikten azad olmuşların hizmetleri büyük olmuştur. İslâm medeniyyet binasının ilk mühendis ve ameleleri arasında bunların sayısı gerçekten çoktur ve hatta ekseriyyeti teşkil ederler. Bu hususta okuyucuyu iknâ edici olan ve İbnu Şihâbi'z-Zührî'den gelen şu rivayeti aynen kaydedeceğiz:

"Abdülmelik İbnu Mervân'ın huzuruna çıkmıştım. Bana: "Ey Zührî, nereden geliyorsun?" diye sordu. Ben "Mekke'den geliyorum" deyince, aramızda şu konuşma geçti:

- Mekke halkına mürşidlik edecek geride kim kaldı.

- Ata İbnu Ebî Rebâh.

- Arap asıllı mı, mevâlî mi? (mevâli azadlı köle demektir.)

- Mevâlîdendir.

- Pekâla, Mekkelilere ne ile hükmeder?

- Diyânet ve rivayetle (Hz. Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm)'in sünneti ile).

- Diyânet ve rivayet ehli, irşad etmeye lâyıktır. Yemen ehline kim mürşidlik ediyor?

- Tâvus İbnu Keysân.

- Arap asıllı mı, mevâlîden mi?

- Mevâlîdendir.

- Pekâla, onlara ne ile hükmedecek?

- Atâ'nın hükmettiği ile (yâni diyânet ve rivayetle).

- Öyleyse lâyıktır. Mısır ahalisine kim mürşidlik edecek?

- Yezid İbnu Ebî Habib.

- Arap asıllı mı, mevâlîden mi?

- Mevâlîden.

- Şam ahalisine kim mürşidlik ediyor.

- Mekhul.

- Arap asıllı mı, mevâlîden mi?

Kütübü Sitte - 4.Cilt — Sayfa 168

Kütübü Sitte - 4.Cilt uygulamada, çevrimdışı