Altıncı Kelime

ALTINCI KELİME:

Yani: Hayat veren yalnız O'dur. Öyle ise, her şeyin Hâlık'ı dahi yalnız O'dur. Çünkü; kâinatın ruhu, nuru, mayesi, esası, neticesi, hülâsası hayattır. Hayatı veren kim ise, bütün kâinatın Hâlık'ı da O'dur. Hayatı veren elbette O'dur, Hayy u Kayyum'dur.

İşte şu mertebe-i tevhidin bürhan-ı âzamına şöyle işâret ederiz ki: –Başka bir Söz'de izah ve isbât edildiği gibi– zemin yüzünün sahrasında çadırları kurulmuş gâyet muhteşem zîhayatlar ordusunu görüyoruz. Evet Hayy u Kayyum'un hadsiz ordularından, her bahar mevsiminde yeni silâh altına alınmış, gaibden gelen taze bir ordu meydana çıkmış görüyoruz. Şu orduya bakıyoruz ki; nebâtât tâifelerinden ikiyüzbinden ziyâde ve hayvânât milletlerinden yine yüzbinden fazla çeşit çeşit muhtelif kavimler görüyoruz. Herbir milletin, herbir tâifenin; elbisesi ayrı, erzakı ayrı, tâlimatı ayrı, terhisatı ayrı, silâhları ayrı, müddet-i askeriyeleri ayrı olduğu halde, bir kumandan-ı âzam hadsiz kudret ve hikmetiyle ve nihâyetsiz ilim ve irâdesiyle, bitmez rahmetiyle, tükenmez hazinesiyle, hiçbirini unutmayarak, şaşırmayarak, karıştırmayarak, geciktirmeyerek..

ayrı ayrı bütün o üçyüz binden ziyâde milletleri ve tâifeleri kemâl-i intizam ile, tamâm-ı mîzan ile, vakti vaktine ayrı ayrı erzaklarını, ayrı ayrı elbiselerini, ayrı ayrı silâhlarını vererek, ayrı ayrı tâlimât yaptırarak, ayrı ayrı terhisât ettiğini, gözü bulunan bilmüşâhede görür ve kalbi bulunan biaynelyakîn tasdik eder...

İşte hiç mümkün müdür ki; şu ihyâ ve idareye ve şu terbiye ve iâşeye; o orduyu bütün şuûnatıyla ihâta eden bir ilm-i muhîtin ve o orduyu bütün levâzımatıyla idare eden bir kudret-i mutlakanın sahibinden başkası karışabilsin, müdahale edebilsin, onda hissesi olsun!.. Yüzbinler defa hâşâ!..

Malûmdur ki; bir taburda on millet bulunsa, ayrı ayrı techiz etmesi on tabur kadar güç olduğundan; âciz insanlar, ister istemez bir tarzda techize mecbur olmuşlar. Halbuki Hayy u Kayyûm; şu muhteşem ordusu içinde, üçyüzbinden ziyâde milletlere, ayrı ayrı techizât-ı hayatiyeyi veriyor. Hem külfetsiz, müşkülatsız, kolay bir tarzda, hafif bir şekilde, gâyet hakîmâne ve intizam-perverâne veriyor. Ve koca orduya, birtek lisan ile

dedirtip; kâinât mescidinde o cemaat-ı uzmâya