Beşinci Kelime

edildiğinden onlara havale edip, sözü keser, burada hâtime veririz.

BEŞİNCİ KELİME:

Yani: "Bütün mevcûdâtta sebeb-i medih ve senâ olan kemâlât O'nundur. Öyle ise, hamd dahi O'na aittir. Ezelden ebede kadar her kimden her kime karşı gelen ve gelecek medh ü sena O'na aittir. Çünkü, sebeb-i medih olan nimet ve ihsân ve kemâl ve cemâl ve medâr-ı hamd olan herşey O'nun'dur ve O'na aittir." Evet âyât-ı Kur'âniye'nin işârâtıyla, bütün mevcûdâttan dâimî bir surette dergâh-ı İlâhiye'ye giden bir ubûdiyettir, bir tesbihtir, bir secdedir, bir duâdır ve bir hamd ü senâdır ki; dâimî o dergâha gidiyor. Şu hakikat-ı Tevhid'i isbât eden bir bürhan-ı âzama şöyle işâret ederiz ki:

Şu kâinata baktığımız vakit, bağistan şeklinde; sakfı, ulvî yıldızlarla yaldızlanmış, zemîni zînetli mevcûdâtla şenlenmiş surette görünüyor. İşte şu bağistandaki muntazam nurânî ecrâm-ı ulviye ve hikmetli ve zînetli mevcudât-ı süfliye, umumen herbiri, lisan-ı mahsusuyla derler ki: Biz bir Kadîr-i Zülcelâl'in mu'cizât-ı kudretiyiz. Bir Hâlık-ı Hakîm ve bir Sâni-i Kadîr'in vahdetine şehâdet ederiz.

Ve şu bağistan-ı âlem içindeki Küre-i Arz'a

bakıyoruz, görüyoruz ki; bir bahçe şeklinde rengârenk yüzbinler süslü çiçekli nebâtât tâifeleri onda serilmiş ve çeşit çeşit yüzbinler envâ-ı hayvânât onda serpilmiştir.

İşte şu zemin bahçesinde bütün o süslü nebâtat ve zînetli hayvânât, muntazam suretleriyle ve mevzun şekilleriyle ilân ediyorlar ki: "Biz; birtek Sâni-i Hakîm'in sanatından birer mûcizesi, birer hârikasıyız ve vahdâniyetin birer dellâlı, birer şahidiyiz."

Hem o bahçedeki ağaçların başlarına bakar görürüz ki; gâyet derecede alîmâne, hakîmâne, kerîmâne, lâtifane, cemîlane yapılmış muhtelif sûretlerde meyveleri, çiçekleri görüyoruz. İşte şunlar, bil'umum bir lisan ile ilân ederler ki: "Biz, bir Rahmân-ı Zülcemâl'in ve bir Rahîm-i Zülkemâl'in mûciznüma hediyeleriyiz, hayretnümâ ihsânlarıyız."

İşte bağistan-ı kâinattaki ecrâm ve mevcudât ve Küre-i Arz bahçesindeki nebâtât ve hayvânât ve eşcâr ve nebâtâtın başlarındaki ezhâr ve semerât; nihâyet derecede yüksek bir sadâ ile şehâdet eder, ilân eder, derler ki; bizim Hàlık'ımız ve Musavvir'imiz ve bizi hediye veren Kadîr-i Zülcemâl, Hakîm-i Bîmisâl, Kerîm-i Pürneval her şeye kâdirdir. Hiçbir şey