Dördüncü Kelime

bütün eşya, bütün şuûnatıyla, bir Kadîr-i Mürîd'in kabza-i tasarrufunda tedbir edilir. Ve bir Rahmân-ı Rahîm'in tanzimiyle ve lütfuyla güzelleştiriliyor. Ve bir Hannân-ı Mennân'ın tezyiniyle süslendiriliyor. Evet, başında şuur ve yüzünde gözü bulunana şu kâinât ve şu mevcûdâttaki nizam ve mîzan ve tanzim ve tevzin; birtek, yektâ, Vâhid, Ehad, Kadîr, Mürîd, Alîm, Hakîm bir Zât'ı vahdâniyet mertebesinde gösterir.

Evet, her şeyde bir birlik var. Birlik ise, biri gösterir. Meselâ, dünyanın lâmbası olan Güneş birdir; öyle ise, dünyanın Mâliki dahi birdir. Meselâ, zemin yüzündeki zîhayatların hizmetçileri olan hava, ateş, su birdir; öyle ise, onları istihdam eden ve bizlere musahhar eden dahi birdir.

ÜÇÜNCÜ KELİME:

Şu kelimeyi, Otuzikinci Söz'ün Birinci Mevkıfı gâyet kuvvetli ve şa'şaalı bir surette isbat ettiğinden, ona havale ederiz. Onun fevkinde beyan olamaz, ondan daha ileri beyana lüzum yok ve izah edilmez.

DÖRDÜNCÜ KELİME:

Yani: Ferş'ten Arş'a, Sera'dan Süreyya'ya, zerrâttan

seyyârâta, ezelden ebede kadar herbir mevcud; semâvât ve arz, dünya ve âhiret, her şey O'nun mülküdür. Mâlikiyet mertebe-i uzmâsı, tevhid-i âzam suretinde O'nundur. Şu mertebe-i uzmâ-i mâlikiyet ve makam-ı âzam-ı tevhidin bir hüccet-i kübrâsı, latîf bir zamanda ve latîf bir hatırada, Arabî ibaresinde, şu âcizin hatırına ilka edildi. O latîf hatıranın hatırı için, aynı ibâre-i Arabiyeyi kaydedip, sonra meâlini yazacağız.

Birinci Fıkra:

Yani; şu kâinât denilen âlem-i ekber ve insan denilen onun misâl-i musağğarı olan âlem-i asgar, kudret ve kader kalemiyle yazılan âfâkî