Onuncu Kelime

yanında bulunan böyle bir Mutasarrıf-ı Rahîm'i, bir Rabb-ı Hakîm'i tanımayan ve inkâra sapana elbette

âyetinin dediği gibi, Cehennem ona kızıyor ve kızışıyor ve "Hadsiz azâbıma müstehaktır, merhamete hiç lâyık değildir." diye lisan-ı hâl ile der.

ONUNCU KELİME:

dir. Bundaki hüccete gâyet kısa bir işâret şudur:

Bu misâfirhâne-i dünyaya gelen her zîşuur, gözünü açtıkça görür ki; bir kudret, bütün kâinatı kabzasında tutmuş ve nihâyetsiz, hiç şaşırmayan ezelî, ihâtalı bir ilim ve gâyet dikkatli, hiç mîzansız, fâidesiz hareket etmeyen bir sermedî hikmet ve inayet o kudretin içinde bulunup, zerrât ordusundan birtek zerreyi meczup mevlevî gibi döndürerek çok vazifelerde istihdam ettiği gibi; küre-i arzı aynı anda, aynı kanunla bir senede yirmidört bin senelik bir dâirede yine bir meczub mevlevî misillû gezdirir. Mevsimlerin mahsulâtlarını hayvan ve insanlara getirdiği aynı kanunla, aynı zamanda güneşi bir mekik, bir çıkrık yaparak merkezinde cezbedarâne ve câzibekârâne döndürüp, manzume-i şemsiye ordusu olan seyyarât yıldızlarını kemâl-i mîzan ve intizamla vazifelerde

çalıştırır. Ve aynı kudret; aynı zamanda, aynı kanun-u hikmetle zemin sahifesinde yüzbinler kitap hükmünde yüzbinler nevileri beraber, birbiri içinde, iltibassız, sehivsiz yazar, Haşr-i Âzam'ın binler nümûnelerini izhar eder. Ve aynı kudret, aynı zamanda hava sahifesini bir yazar-bozar tahtasına çevirir. Bütün zerrelerini birer kalem uçları ve o kitabın noktaları hükmünde emir ve irâdenin onlara tayin ettiği vazifelerinde istimâl ederek ve bütün o zerrelere herbirine öyle bir kâbiliyet vermiş ki; güya bütün sözleri ve konuşmaları bilir gibi alır, neşreder, şaşırmaz. Küçücük birer kulak, incecik birer lisan olarak istihdam edip unsur-u hava, emir ve irâde-i İlâhî'nin bir arşı olduğunu isbât eder.

İşte bu kısa işârete kıyasen, bu kâinatı bir muntazam şehir, bir mükemmel apartman ve misâfirhâne, bir mûcizatlı kitap ve Kur'ân hükmüne getirip, heyet-i mecmuasından tâ bir zerreye kadar bütün mahlûkât tabakalarını ve dâirelerini ve tâifelerini mîzan-ı ilim ve nizam-ı hikmetle kabzasına alan, tasarruf eden; kudreti içinde hikmetini, rahmetini gösteren ve Rubûbiyet-i mutlakası içinde mevcudiyetini ve vahdaniyetini güneş ve gündüz gibi bildirip tanıttırmasına mukâbil, îmânla tanımak