Muhâkemât Dersleri — Sayfa 111

kimseler oldukları nazara verilir. Demek ki mehdi geldiğinde, üç yüz yıldır uykuda olan gençliği uyandıracaktır.

Peygamber efendimiz ahir zaman deccalını anlatırken bir yönünü şöyle bildirir:

"Deccal bir beldeye gider, onların kendisine tabi olmaları ister. Onlar da tabi olurlar. O da onlara bol bol yağmur yağdırır. Sonra başka bir beldeye gider, onlar ise tabi olmaz. O da onlardan yağmuru keser."

Bu rivayeti zahirine göre değerlendirdiğimizde deccalın bulutlara bile hükmedecek bir kudrete sahip olduğunu zannedebiliriz. Ama bunu devletin imkânları şeklinde anlarsak, mesele hallolur. Yani deccal, kendine tabi olanlara devletin imkânlarını yağmur gibi yağdırır. Tabi olmayanları ise bu imkânlardan mahrum bırakır.

Muhakkikin şe'ni, gavvas olmak, zamanın tesiratından tecerrüt etmek, mâzinin âmâkına girmek, mantığın terazisiyle tartmak, her şeyin menbaını bulmaktır.

Dinî metinleri tahlil edenlerde olması gereken şartlar

Muhakkik kelimesi mukallidin zıddıdır.Mukallid, başkalarının sözüyle hareket eder. Muhakkik ise bizzat araştırır, meseleyi delilleriyle bilir.

Esas olan, taklit değil, tahkiktir. Körü körüne taklit, dinen kınanmıştır.

Taklitçilik, yalnız başına ayakta duramayan, daima tabi olacağı birilerini arayan, sorgulamayan muhakemesiz bir toplum ortaya çıkarır.

Taklitçi insanlar, başlarında iyi bir çoban olursa rahat ederler. Yoksa kimliksiz, şahsiyetsiz bir hayat geçirmeye mahkûm olurlar. Kendi başlarına karar veremezler. Kendi akıllarını kullanamazlar.

Mevlâna, taklit konusunda şöyle der:

"Muhakkik, Hazreti Davud gibidir. Mukallit ise, ses yankısından ibarettir."