Muhâkemât Dersleri kitabının 124. sayfası — Muhâkemât Dersleri bölümü. Yukarıdaki okuyucu bu sayfadan açılır; metin aşağıda basılı nüsha görünümüyle.

de inkâr ederse, şüphesiz Allah âlemlerden müstağnidir"âyetiyle, haccetmeyenin küfrüne hükmederler. Hâlbuki hüküm hac yapmayana değil, onu inkâr edenedir.

Keza,"Allah'ın indirdiğiyle hükmetmeyenler, kâfirlerin ta kendileridir"âyetiyle fasıkın mü'min olmadığına delil getirirler. Hâlbuki Allah'ın indirdiğini tasdik etmeyenin küfründe niza yok ise de her günahkâra küfür damgası basılması hiç de uygun değildir.

Üstteki âyetle ilgili şu gibi noktalara dikkat çekilmiştir:

-Bu âyet esas itibariyle Yahudilerle ilgilidir. Fakat itibar sebeb-i nüzulün hususiliğine değil, lafzın umumi oluşunadır.

-Allah'ın indirdiğiyle inkâr ederek hükmetmeyenler kâfirdir. İkrar ederek hükmetmeyenler ise zalim ve fasık olurlar.

-Hamdi Yazır, âyeti "Kim O'nun hâkimiyetini tanımazsa" şeklinde açıklarken, Bediüzzaman, "Kim O'nun indirdiğini tasdik etmezse" tarzında yorumlar. Mehmed Vehbi Efendi ise, "Bilkülliye inkâr ve hükm-ü ilahi olduğunu redle beraber hilafıyla hükmederse kâfir olur" manasını verir ve şöyle devam eder: "Eğer âyetten maksat bu olmazsa Kur'ân'ın hilafında bir şey irtikâp edenlerin kâfir olmaları lazım gelirdi. Hâlbuki hak olduğuna imanla beraber hilafını irtikâp küfür değildir ve olamaz. Çünkü bilumum günahlar Kur'ân'ın hilafıdır. Günahtan hali bir fert tasavvur olunamaz. Eğer her günah irtikâp eden kâfir olsa, âlemde mü'min bulunmamak lazım gelir, bu ise batıldır."

Kanaatimizce şu nokta da mühimdir:"Allah'ın indirdiğiyle hükmetmeyenler, kâfirlerin ta kendileridir"âyetinden sonra,

"Allah'ın indirdiğiyle hükmetmeyenler, zalimlerin ta kendileridir"

ve "Allah'ın indirdiğiyle hükmetmeyenler, fasıkların ta kendileridir"hükümleri de vardır. Buradan hareketle şunu söyleyebiliriz:

Muhâkemât Dersleri — Sayfa 124

Muhâkemât Dersleri uygulamada, çevrimdışı