Muhâkemât Dersleri — Sayfa 140

Denildi ki: Kuzey bölgesinin sonlarında Türk diyarında iki yüksek dağdır. Bu dağların arkasında Ye'cüc-Me'cüc vardır."

"İki meyve yedim" dediğimizde hangi meyveleri yediğimize üç delalet şeklinden hiçbiriyle kat'i bir delaleti söz konusu olmadığı gibi, âyette genel bir şekilde geçen"İki sed arasına ulaştığında"ifadesinden mantıken herhangi iki dağ ismini çıkarabilmek mümkün değildir. Aslında hangi iki dağ olduğunu bilmemiz o kadar önemli de olmadığından, âyette isimleri bildirilmemiştir.

İşte, asıl hakâik-i tefsir ve şeriat meydandadır; yıldızlar gibi parlıyor. O hakâikteki vuzuh ve kuvvettir, benim gibi bir âcize cesaret veriyor. Ben de dâvâ ederim: Tefsirin ve şeriatın ne kadar hakâik-i esasiyesi varsa, birer birer nazar-ı tetkike getirilse görülür ki; hakikatten çıkıp, hikmetle tartılıp hak olarak hakka munsariftir. Ne kadar şüpheli noktalar varsa, umumen cerbezeli zihinlerden çıkıp sonra da onlara karışmış. Kimin asl-ı hakikatlerine bir şüphesi varsa, işte meydan, kendini izhar etsin!

Tefsirin esas hakikatleri

Tefsirin ve şeriatın doğrudan din merkezli esas hakikatleri olduğu gibi, beşerî bilimlerden istifadeyle bu kitaplarda yer almış yan bilgileri de vardır. Tefsir ve şeriatın asıl hakikatleri meydandadır, yıldızlar gibi parlamaktadır. Bunlar

-Hakikatten çıkmışlardır.

-Her biri hikmetlidir.

-Her biri haktır.

-Varacağı yer de haktır.

Hakikat kelimesi burada vehim ve hayalin mukabili olarak kullanılmıştır. Yani Tefsirin ve şeriatın hakikatleri vehim ve hayale değil, ilahi vahye dayanır. Bu hakikatler hikmetlidir, her bir olması gerektiği şekildedir. Bunlar -haşa- batıl olmayıp hakkın ta kendisidir. Bunların sonucu ve varacağı yer de haktır.

Bediüzzaman bunu bir başka eserinde şöyle ifade eder:

"Kâinat mescid-i kebirinde Kur'an kâinatı okuyor! Onu dinleyelim. O nur ile nurlanalım, hidayetiyle amel edelim ve onu vird-i zeban edelim. Evet, söz odur ve ona derler. Hak olup, Hak'tan gelip Hak diyen ve hakikati gösteren ve nuranî hikmeti neşreden odur."