Muhâkemât Dersleri — Sayfa 153

sümme hâşâ! Nurdan zulmet gelmez. Kendi aynasında görülen yıldızları setretse de, semadaki yıldızları setredemez. Fakat kendi göremez.

Teberri-i nefs

Teberrî-i nefis, kusuru kendine almamaktır. Bediüzzaman üstteki ifadelerinde bunun sebeplerini şöyle nazara verir:

- Nefsini sevmek,

- ona taraftar olmak,

- acz

- enaniyet.

Bu gibi sebeplerle kusuru asla kendine almayan kimseler yanlışa muhtemel olan sözünü veya hataya kabil olan fiilini,

- bir büyük zâta

- veyahut muteber bir kitaba,

- hatta bazen dine,

- çok defa hadîse,

- en nihayet kadere isnad etmekle, kendini hatadan uzak göstermek ister. Böylece bir savunma refleksiyle işin içinden sıyrılıp çıkmak ister.

Bunları birer örnekle şöyle görebiliriz:

Mesela -faraza- sigara içiyorsa "Hamdi Yazır da içiyormuş, Eski Said de bir ara içmiş" der. Hâlbuki büyük zatların fiilleri dinde bir kaynak değildir.

Veya "Falan muteber kitapta okudum, böyleymiş" diyebilir. Hâlbuki kitap incelense, nazara verdiği durum zayıf bir görüş olarak verilmiştir.

Veya -sözgelimi- "Bırakalım herkes keyfine göre yaşasın" şeklindeki bir görüşünü "Zaten dinimiz'Dinde zorlama yok'demiyor mu?" şeklinde temellendirebilir. Hâlbuki buradan "Herkes dilediği gibi yaşasın" şeklinde bir mana çıkmaz. Trafiğe girildiğinde trafik kurallarına uymak nasıl gerekliyse, toplum halinde yaşarken de hem dinden hem kanunlardan hem de örf ve adetlerden gelen kuralları nazara almak gerekmektedir.

Veya dinin emirlerini yerine getirmediğinde"Allah sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz, kalplerinize bakar"hadisiyle istidlalde bulunur, "Siz benim amelime bakmayın, kalbime bakın" der.