Muhâkemât Dersleri — Sayfa 257

Yani Hazreti Peygamber bir defasında "Öküz üzerindedir" bir başka defasında "Balık üzerindedir" demiştir.

Eskiden burçların dünya etrafında döndüğü sanılırdı. Hazreti Peygamberin bu cevabı, dünyanın burçlara uğramasını nazara verdiği cihetle günümüz astronomi bilgileri açısından özel bir öneme sahiptir.

Bunu bildikten sonra, insafla dikkat et! Beşinci Mukaddime'nin sırrıyla ehl-i hayalin ihtirâ-gerdesi olan kıssa-yı acîbe-i meşhurede acaba hikmet-i ezeliyeye isnad-ı abesiyet ve sanat-ı ilâhiyede isbat-ı israf ve bürhan-ı Sâni olan nizam-ı bedîi ihlâl etmekten başka ne ile te'vil olunacaktır? Nefrin, hezârân nefrin, cehlin yüzüne!

Mecaz penceresi

Bediüzzaman sözün burasında Beşinci Mukaddime'ye atıfta bulunur. Beşinci Mukaddimede şöyle denilmektedir:£"Mecaz, ilmin elinden cehlin eline düşse hakikate inkılâp eder, hurafâta kapı açar.">

Yani üstte ayrıntıları zikredildiği üzere, böyle bir kıssa mecazi bir şekilde İsrailiyat kaynaklarında yer almaktadır. Dolayısıyla bunu değerlendirirken hakikat olarak görmemek gerekir. Nitekim herhangi bir metne hakikat manası verildiğinde bir problem varsa onun mecaz olduğuna hükmedilir. Mecaz bir pencereye benzer. Pencereye bakmak yerine pencereden bakmak esastır.

Bediüzzaman, üstteki metinde hayal ehlinin uydurduğu şekliyle sevr ve hut kıssasını kabul etme durumunda meydana gelen üç probleme dikkat çeker:

1- Allah'ın ezeli hikmetine abesiyet isnadı.

2- İlahi sanatta israf olduğunun isbatı.

3- Sâni'in delili olan harika nizamın ihlali.

Elhasıl:Bu bölümde anlatılanları kısaca şöyle özetlemek mümkündür:

1- Dünyanın öküz ve balık üzerinde olmasından murat, sevr ve hut adında iki melek olabilir. Çünkü yağmur damlasından ta güneşe varıncaya kadar, eşyanın dizginlerini ellerinde tutan görevli melekler vardır.

2- Bundan murat, mecazi bir mana olabilir. Karalarda hayat öküz vasıtasıyla tarıma bağlıdır. Sahil beldelerinde yaşayanların çoğunun geçimleri ise balık iledir.

3- Dünyanın senelik yörüngesinde on iki burç olduğu kabul edilir. Dünya, her ay bu burçlardan birinde yer alır. Öküz burcu ve balık burcu da bu burçlardandır.