Muhâkemât Dersleri — Sayfa 256

medâr-ı arzda farz etmişlerdir. Bu te'vil, yeni hikmetin nazarında büyük bir kıymeti tazammun eder.

Hem de mervîdir: Sual taaddüd etmiş. Bir kere "Hût üstündedir"; demek bir aydan sonra "Sevr üstündedir." denilmiştir. Yani, feza-yı gayr-i mahdudenin her tarafında münteşir olan mezbur kanunun huyût ve eşi'alarının nokta-yı mihrakiyesi olan Hût burcunda temerküz ettiğinden, küre-i arz Delv burcundan koşup Hût'taki tedellî eden kanunu tutup, şecere-i hilkatin bir dalı ile semere gibi asıldı. Veyahut kuş gibi kondu. Sonra tayyar olan yer, yuvasını burc-u Sevr üstünde yapmış demektir.

Semanın burçları

3-Öküz ve balık, arzın senevî yörüngesinde takdir olunan iki burçtur. O burçların farazî ve vehme dayalı bir vücutları vardır. Gök cisimlerini nazm ve rabt ile yüklenmiş olan âlemde yürürlükte ve lafız ve ıstılah olarak "genel çekim" adıyla ifade edilen âdetullahın kanunu o burçlarda odaklanıp meydana gelmiştir. Bu cihetten "Arz burçlar üstündedir" olan hikmetli tabir caizdir. Hamlolunabilecek bu doğru mana, günümüz fenlerinin bakışına göredir. Zira eski zamanda bilim, burçları semada farzederken günümüz fenleri onları arzın yörüngesinde farz etmektedir. Bu te'vil günümüz fenleri nazarında büyük bir kıymeti tazammun eder.

Hem de rivayete göre sual tekrarlanmış. Bir kere "Balık üstündedir" denilirken, bir başka zaman "Öküz üstündedir" denilmiştir. Yani hudutları belirsiz olan uzayın her tarafında yayılmış olan adı geçen çekim kanununun ipleri ve şualarının odak noktası Balık Burcu'nda toplandığından, yer küresi Kova Burcu'ndan koşup Balık'taki sarkan kanunu tutup, yaratılış ağacının bir dalıyla meyve gibi asıldı veyahut kuş gibi kondu. Sonra kuş misali uçan dünya, yuvasını Öküz Burcu üstünde yapmış demektir.

Not:Sevr burcu Türkçede daha çok "Boğa burcu" şeklinde ifade edilmektedir.

Bediüzzamanın "Böyle de olabilir" dediği bu üçüncü yorum, öküz ve balığın birer burç olması noktasındandır. Kur'ân-ı Kerim bir âyetinde şöyle der:

"Andolsun burçlar sahibi semaya..."

Kalenin burçları olduğu gibi sema ülkesinin de burçları vardır. Bu burçların isimleri, üzerimizdeki semada yıldız kümelerinin aldıkları şekillere göre verilmiştir. On iki burç içinde öküz ve balık burcu da bulunmaktadır. Bu yorum Hazreti Peygambere aynı sorunun iki farklı zamanda sorulmasına göre yapılmaktadır.