Muhâkemât Dersleri — Sayfa 259

17. Ders:

Kaf Dağı

Kaf Dağı, özellikle mitolojik anlatımlarda adı geçen, uzaklığı ve olağanüstü büyüklüğü simgelemek için kullanılan sembolik bir dağdır. Arkasında acayip yaratıkların, devlerin bulunduğu düşünülür.

Gerek halk arasında gerekse bazı eski kaynaklarda Kaf Dağından olağanüstü özelliklere sahip bir dağ olarak bahsedilir. Çin, Hint, Japon ve Mezopotamya geleneklerinde de bulunan bu dağın dünyanın çevresini kuşak gibi sardığı kabul edilmiştir. Eski bilginlerin görüşlerine göre, dünyanın çevresi gemilerin geçemediği, kıyıları görülemeyen karanlık bir su kütlesi olan Okyanus ile kaplıdır. Buna göre bu su kütlesinden sonra da her şeyi bir kuşak gibi çevreleyen Kaf Dağı gelir. Bazılarına göre, Kaf Dağı yeşil zümrüttendir ve gökyüzünün rengi onun yansımasından gelir… İnsanların aşmasına imkân olmayan Kaf Dağına dünyanın sonu gözüyle bakılır. Bu dağ, görünen ve görünmeyen dünyalar arasındaki sınırdır.

Kaf Dağıyla ilgili bir başka figür de Arapların "Anka", İranlıların "Simurg", Türklerin "Zümrüd-ü anka" diye adlandırdıkları kuştur. Bu kuşun, dağın tepesinde köşke benzer bir yuvada yaşadığı, insanlar gibi düşünüp konuştuğu, çok geniş bir bilgi ve hünere sahip olduğu, kendisine başvuran hükümdar ve kahramanlara akıl hocalığı yaptığı ileri sürülmektedir.

Feridüddin Attar, "Mantıku't- Tayr" isimli eserinde sembolik anlatımla Kaf Dağından, Simurg kuşundan hayli bahisler açar ve insanın maneviyatta seyr-u sülûkunu anlatır. Nüfûs-u seb'a denilen nefsin mertebelerini nazara verir.

Muhyiddin Çelebi 1476 yılı Ramazanında Kadir gecesi vuku bulan bir cezbe anında gayb âleminde bir seyahat yaptığını söyler. Hızır, o gece kendisine görünmüş ve onu atının terkisine alıp gezdirmiştir. Mesela şöyle der:

"Hızır nebi ile Kaf Dağın seyreyledüm baştanbaşa.

Bir şehre vardum bî-hisâb seyreyledüm baştanbaşa."