Muhâkemât Dersleri — Sayfa 286

ebede giden ve yolda refakat eden Cehennem, bir gün perdeyi yırtacak, "Hazır olun" diyecek, meydana çıkacaktır.

Bu yoruma göre, cehennemin mekân olarak illa dünyanın altında olması gerekmez. Âlemin herhangi bir yerinde olması"Cehennem yer altındadır"ifadesinin sıhhati için yeterlidir. Cehennem denildiğinde ilk hatıra gelen mana, ateşle dopdolu bir azap mekânı olmasıdır. Ateş ise, âlemdeki en önemli ve en yaygın unsurlardan biridir.

Sâniyen: Kürenin tahtı ve altı, merkezi ve dâhilîsidir. Bu noktaya binaen, küre-i arz şecere-i zakkum-u cehennemin çekirdeği ile hamiledir. Günün birinde doğacaktır. Belki fezada tayeran eden arz öyle bir şeyi yumurtlayacaktır ki, o yumurtada cehennem tamamıyla olunmaz ise, başı veya diğer bir âzası matvî olarak tazammun etmiş ki, yevm-i kıyâmette derekât ve âzâ-yı sairesiyle birleşecek, dev-i acîb-i cehennem, ehl-i isyana hücum edecektir.

Yerin altındaki cehennem

Bediüzzaman ikinci tevil olarak yerin altındaki cehenneme dikkat çeker. Şöyle ki:

Kürenin altı, merkezi ve içidir. Bu noktaya binaen yer küre, Cehennemdeki zakkum ağacının çekirdeğiyle hamiledir. Günün birinde doğuracaktır. Belki fezada kuş misali uçan Arz, öyle bir şeyi yumurtlayacaktır ki, o yumurtada Cehennem tamamıyla değilse bile, başı veya diğer bir azası dürülü olarak bulunmaktadır. Kıyamet gününde derekât ve diğer azasıyla birleşecek, acip Cehennem devi, isyan ehline hücum edecektir.

Üstte Bediüzzaman'ın"Cehennem devi"demesi dikkat çekmektedir. Bu, Kur'ân âyetlerinde cehennemin bu şekilde tasvir edilmesindendir. Âyetlerdeki cehennem bahislerinde onun konuştuğu, korkunç sesler çıkardığı, kâfirlere öfkelendiği, hatta öfkesinden neredeyse çatlama noktasına geldiği anlatılmaktadır. Şöyle ki:

"O gün cehenneme deriz: Doldun mu? O ise der: Daha yok mu?"

"Cehennem neredeyse kâfirlere öfkesinden paramparça olacak."

"Şakî olanlara gelince, ateştedirler. Onlar için orada bir zefîr ve şehîk vardır."