Muhâkemât Dersleri — Sayfa 40

beraber, gerçeğin ifadesi değildir. Hele hele, her şeyi kırmızı görmekten "Her şey kırmızıdır" şeklinde bir genellemeye gitmek, gerçeğe büsbütün aykırıdır.

Kör birinin görme olayını anlaması imkânsız olduğu gibi, bozguncu birinin ıslahçıları, cimri birinin cömertleri, menfaatçi birinin fazilet sahiplerini… anlayabilmesi mümkün değildir. Aynı dünyada yaşayan insanların iç âlemlerinde farklı farklı dünyalar bulunmaktadır.

Muhtemelen hiç sadık rüya görmemiş olan Freud'un (ö. 1939), "Bu tür bir rüya yoktur" demesi, gerçeğin ifadesi olamaz. İlhamdan nasibini almayan birinin, "Öyle bir bilgi türü yoktur" demesi de aynı şekildedir."Onlar ilmen kuşatmadıkları ve henüz te'vili kendilerine gelmeyen şeyleri yalanladılar"âyeti, geniş muhtevası içerisinde bu gerçeğe de işaret eder.

Hamdi Yazır şöyle der:

"Garaz, hırs ve teşehhi, kalp ve aklı sislendirir, basiret gözünü şaşı yapar. Ya hiç göstermez veya çatal gösterir. Bunun için ilm-i dinde teşehhiden tecerrüd şart-ı azamdır."

Yani, dini meselelerde kendi şahsî arzularını, garaz, hırs gibi zaaflarını ön plana çıkaranlar, isabetli hüküm veremezler, gerçeğe ulaşamazlar. Bundan dolayı, din adına yapılan değerlendirmelerde kendi keyfine göre konuşmaktan sakınmak, en büyük bir esastır.

Gayr-i Müslimlerin pek çoğunun kitapla iç içe olmaları sevindirici bir durumdur. Bu kimseler değişik kitaplar okurken merak edip İslam'ı da araştırmakta, ondaki güzellikleri görüp bir kısmı Müslüman olmaktadır.

Evet, en büyük sebep ki, bizi dünya rahatından ve ecnebileri âhiret saadetinden mahrum eden, şems-i İslâmiyet'i münkesif ettiren, sû-i tefehhüm ile tevehhüm-ü müsâdemet ve muhalefettir. Feyâ le'l-aceb! Köle efendisine, hizmetkâr reisine ve veled pederine nasıl düşman ve muarız olabilir? Hâlbuki İslâmiyet fünûnun seyyidi ve mürşidi ve ulûm-u hakikiyenin reis ve pederidir.

İslam güneşi

Şems-i İslâmiyet, "İslam güneşi" demektir. Güneş nasıl maddi âlemimizi aydınlatıyorsa, İslam güneşi de mana âlemimizi aydınlatır. Ancak güneş tutulması yaşandığında nasıl ki güneş bütün şaşaasıyla görülmez, benzeri bir şekilde din ile