Muhâkemât Dersleri — Sayfa 406

mu'cize olduğunu fark etmişler, secdeye kapanmışlardır. Onun gibi, beyan sihirbazları olan edipler, Kur'ân'ın belâğati karşısında secdeye varmaktadır.

Tefârik-ı asâ

Tefârik-ı asâ ifadesi "asânın parçaları" anlamında olup deyim olarak kullanılır. Fakir bir kadının zayıf ve gayet huysuz bir oğlu varmış. Yaptığı müteaddit kavgalarda, mesela bir defasında burnunu, bir defasında kulağını, bir defasında dudaklarını kesmişler. Her defasında da, annesi çocuğunun kesilen azalarına bedelen diyet alıp zenginleşmiş. Bu sebeple oğluna, "Sen tefârikü'l-asâdan daha faydalısın" demiş. Zira o asa bir cins ağaç olup, parçalandıkça her bir parçasından yine faydalı şeyler yapılır. Asânın parçalarının her biri bir işe yaraması misali, Hazreti Musa'nın kıssasındaki her bir parça pek çok hakikatleri anlatmaya yaramaktadır.

Mesela, Hz. Musa ve kardeşi Harun, "Ben Rabbim" diyen Firavun'a gittiklerinde"Biz senin Rabbinin elçileriyiz"derler. Bu ifadede "Sen Rab değilsin!" mesajı çok net olarak verilmektedir. Ayrıca Firavun gibilere gitmek ve etkili bir anlatımla anlatmak gibi başka mesajlar da kendini hissettirmektedir.

Hz. Musa kıssasından bazı ibretler

Hz. Musa'nın kıssası Kur'ânda sıkça tekrar edilir. Ancak bu tekrar tümüyle aynı olmayıp bir pazılın parçaları gibi birbirini tamamlar. Kıssada Firavun, Haman, âl-i Firavun, Firavunun ordusu, sihirbazlar, Karun gibi figürler vardır. Bunlar dikkatle incelenirse, hemen her devirde emsallerini görebileceğimiz tiplemelerdir. Şöyle ki:

Firavun, siyasî zulüm ve istibdatta bir alem (prototip) durumundadır. Halkı kendisine kul-köle yapmıştır.£"Ben en yüce Rabbinizim">demiş,£"Size ancak kendi görüşümü söylüyor ve sizi ancak doğru yola sevkediyorum">şeklinde yaldızlı cümlelerle onları kandırmaya çalışmıştır.

Haman,Firavunun veziridir. Emirler Firavundan olmakla beraber, icraatlar Haman'dandır.

Âl-i Firavn, Firavunun etrafındaki kalburüstü bürokratlar, önde gelen yetkili kişiler, kendileriyle meşveret edilen seçkin insanlardır. Cenâb-ı Hak, Benî İsrail'e olan nimetlerini sayarken,£"Hatırlayın, sizi Âl-i Firavndan kurtarmıştık…">hatırlatmasını da yapar. Yapılan zulümlerin temsilcisi Firavun olmakla birlikte, işi yapanlar bu