Muhâkemât Dersleri kitabının 436. sayfası — Muhâkemât Dersleri bölümü. Yukarıdaki okuyucu bu sayfadan açılır; metin aşağıda basılı nüsha görünümüyle.

Tenbih:

Hakâik-i akaid-i İslâmiye, bütün teferruatıyla kütüb-ü İslâmiye'de mufassalan müberhene ve musarrahadır, görünebilir. Ve görülen şeyi göstermek, zâhirin hafâsına veya muhatabın gabavetine işaret ve techil olduğundan, akîdenin yalnız üç-dört unsurunu beyan edeceğim. Diğer hakâikini fuhûl-ü ulemanın kitaplarına havale ederim. Zira bana hâcet bırakmamışlar.

İslâm akaidi

İslâm inanç sisteminin hakikatleri, bütün ayrıntılarıyla İslâmi kitaplarda ayrıntılı bir şekilde delilleriyle anlatılmış ve açıklanmıştır, görülebilir. Görülen şeyi göstermek, aşikâr olanın gizliliğine veya muhatabın anlayışsızlığına işaret ve cehaletini ortaya koymak demektir. Bediüzzaman bu cihetle burada akidenin yalnız üç-dört unsurunu açıklamaktadır. Bunlar da "Tevhid, nübüvvet ve haşir" konularıdır. Diğer hakikatlerini ise büyük âlimlerin kitaplarına havale etmektedir.

Mukaddime

Ehl-i dikkatin mâlûmudur ki: Makâsıd-ı Kur'âniye'nin fezlekesi dörttür: Sâni-i Vâhid'in isbatı ve nübüvvet ve haşr-i cismânî ve adldir.

Kur'ânın dört maksadı

Bediüzzaman Kur'ânın dört temel maksadı olduğunu söyler. Bunlar tevhid, nübüvvet, haşir ve adalettir. Bu şekilde yapılan tasnifler konuyu daha iyi görmemizi sağlar bizlere bir farkındalık kazandırır. Nasıl ki şu âlemde âdeta sayısız diyebileceğimiz farklı farklı şeyler vardır. Ama bütün bunlar yüz küsur elementin görünümleridir. Bu yüz küsur elementin de temelinde "Azot, Karbon, Oksijen ve Hidrojen" elementleri bulunur.

Benzeri bir şekilde Kur'ânda yüz on dört sure vardır. Bu surelerde de esas olan üstte nazara verilen dört maksattır.

Bediüzzamanın"Haşr-i cismani"deyişi dikkat çekici bir durumdur. Çünkü bazı İslam felsefecileri haşrin ruhani olduğunu söylemişler, cismani oluşunu ise tevil etmişlerdir

Birinci Maksad:

Muhâkemât Dersleri — Sayfa 436

Muhâkemât Dersleri uygulamada, çevrimdışı