Muhâkemât Dersleri — Sayfa 447

35. Ders:

Marifetullah Yolları

Tenbih:

Arş-ı kemâlât olan mârifet-i Sâni'in miraçlarının usûlü dörttür:

Birincisi: Tasfiye ve işraka müesses olan muhakkikîn-i sofiyenin minhacıdır.

İkincisi: İmkân ve hudûsa mebnî olan mütekellimînin tarikidir.

Bu iki asıl, filvaki Kur'ân'dan teşâub etmişlerdir. Lâkin fikr-i beşer başka surete ifrağ ettiği için, tavîlü'z-zeyl ve müşkülleşmiştir.

Üçüncüsü: Hükemânın mesleğidir.

Üçü de taarruz-u evhamdan masûn değildirler…

Dördüncüsü ki: Belâgat-ı Kur'âniye'nin ulüvv-ü rütbesini ilân eden ve istikamet cihetiyle en kısası ve vuzuh cihetiyle beşerin umumuna en eşmeli olan mirac-ı Kur'ânî'dir. İşte biz dahi bunu ihtiyar ettik.

Arş-ı kemâlât

Marifetullah (Allah'ı tanımak) insan için en büyük bir kemal vesilesidir. Bediüzzamanın üstte marifetullah demeyip "Marifet-i Sâni'" demesi dikkat çekici bir durumdur. Bu, şu cihetten olabilir: Allah'ın Sani' olması, masnuatı cihetiyledir. Bizlerin Allah'ı tanıması daha çok bu cihetten olmaktadır. Nitekim Kur'ân ilahi sanat eseri olan mahlûkatı ve bunlardaki incelikleri nazara vermek suretiyle Allah'ı bize tanıttırmaktadır.

Bediüzzaman o yüce sanatkârı tanımayı "Kemalât arşı"olarak değerlendirir. Arş, bir cihetten bakıldığında yüksekliğin sembolüdür. Yerde yaşayan bir varlık olarak bu insan arzdan arşa yükselebilecek bir kabiliyet ve kapasiteye sahiptir. İnsanın elde ettiği bilgiler, yaşadığı tecrübeler, yaptığı ibadetler… bir cihetten ona kemal kazandırır. Ama ona kemal kazandıracak durumlar içinde en önemli olanı marifetullahtır.

Bediüzzaman marifetullahın miraçlarının esaslarının dört olduğunu söyler:

1-Tasfiye ve işrak üzere kurulu olan muhakkik tasavvuf ehlinin metodudur.