Muhâkemât Dersleri — Sayfa 535

40. Ders:

Hazreti Peygamberin Zatı

Birinci Meslek

Yani, mesele-i âliye-i zâtiyeyi temaşa etmekte dört nükteyi bilmek lâzımdır:

Birincisi: لَيْسَ الْكَحْلُ كَالتَّكَحُّلِ kaidesine binaen, sun'î ve tasannuî olan şey, ne kadar mükemmel olsa da, tabiî yerini tutmadığından heyetinin feletatı, müzahrefiyeti îma edecektir.

Fıtri olan güzeldir

Bediüzzaman, Hazreti Peygamberin âli zâtını temaşa etmekte dört nükteye dikkat çeker:

Birincisi:£"Sun'î karagözlülük, fıtrî olan gibi değildir.">Sonradan sürme çekmek gibi ilavelerle karagözlü olmak, doğal olanın yerini tutmaz. Bu kaideye binaen, yapmacık ve zorlamalı olan şey, ne kadar mükemmel de olsa tabiî olanın yerini tutmadığından heyetinin sürçmeleri, sahteliği îma edecektir. Mesela zorlamalı bir şekilde tevazu gösteren biri fıtri olarak mütevazı olan biri gibi olamaz. Az bir dikkatle onun tevazuunun yapmacık olduğu hemen farkedilir.

İkincisi: Ahlâk-ı âliyenin, hakikatin zeminiyle olan rabıta-i ittisali ciddiyettir. Ve deveran-ı dem gibi hayatlarını idame eden ve imtizaçlarından tevellüt eden haysiyete kuvvet veren, heyet-i mecmuasına intizam veren yalnız sıdktır. Evet, şu rabıta olan sıdk ve ciddiyet kesildiği anda, o ahlâk-ı âliye kurur ve hebaen gidiyor.

Ciddiyet ve sıdk

İkincisi:£Âli ahlâkın, hakikatin zeminiyle olan bağlantı unsuru ciddiyettir.>Bir insandan ciddiyet gitse ahlakının da bir kıymeti kalmaz. Ayrıca kan dolaşımı gibi hayatlarını devam ettiren ve imtizaçlarından meydana gelen haysiyete kuvvet veren, heyet-i mecmuasına intizam veren yalnız sıdktır. Doğruluk insanın hayatında da