Muhâkemât Dersleri — Sayfa 545

Tayy-ı zaman

Tayy-ı zaman, zamanın dürülmesi, çok uzun bir zamanın pek kısa olarak görülmesi ve yaşanmasıdır. Buna bir nevi zamanda yolculuk diyebiliriz. Zamanda yolculuk"müdahalesiz müşahede"şeklinde mümkündür. Bunun bir misali bazı sadık rüyalarda görülebilir. Mesela kişi rüyada nice peygamberlerle görüşebilir, hayal ve hatırına gelmeyecek nice olayın içinde kendisini bulabilir.

Hz. Peygamberin geçmişten haber vermesi

Ümmî olan Hz. Peygamberin dilinden, geçmiş milletlerin mühim kıssalarının nakledilmesi, O'nun bu gaybî bilgiyi Allah'tan aldığını gösterir. Nitekim bu mana, Kur'ân'ın çeşitli yerlerinde açık bir şekilde belirtilmiştir. Mesela, Hûd Sûresinde Hz. Nuh'un kıssası anlatıldıktan sonra şöyle denilmektedir:

"Bunlar sana vahyetmekte olduğumuz gayb haberlerindendir. Bunları daha önce ne sen biliyordun ne de kavmin. Sabret! Akıbet takva sahiplerinindir"

Kur'ân'da bir bütün olarak en uzun kıssayı teşkil eden Hz. Yusuf'un kıssasına şöyle başlanır:

"Bu Kur'ân'da vahyettiklerimizle, sana kıssaların en güzelini anlatıyoruz. Daha önce sen, bunlardan haberdar değildin."

"...Kıssadan asla haberin yoktu. Buna dair hiç bir şuura malik değildin. Ne aklına gelmişti, ne hayaline. Ne işitmiş, ne düşünmüştün. Zihnin bunlardan tamamen boş idi. Binaenaleyh bu; ne başka bir kaynaktan alınmış bir nakil, ne de senin tarafından düşünülmüş bir roman değil; senin hiç haberin yokken, birden bire sana gaybdan vahyolunmuş haberlerdendir."

Kasas Sûresinin 44-46. âyetleri de, benzeri bir üslûpla, Hz. Musa'yla ilgili bu haberleri Hz. Peygamberin ancak vahiy yoluyla aldığını ifade etmektedir. Okuma-yazması olmayan bir zâtın, yine okuma-yazması olmayan bir topluluk içinde eski ümmetlerin ibretli kıssalarını nakletmesi, onun bu gayb bilgisinin vahiy menşe'li olduğuna en büyük delil iken, eskide ve yenide inkârcı çevreler bu durumu beşerî kaynaklı görmeye ve göstermeye çalışmışlardır. Şu âyet, onların bu halini anlatmaktadır: