Muhâkemât Dersleri — Sayfa 560

43. Ders:

Şeriatın hükümleri

Dördüncü Meslek

Sayfa-yı müstakbelden, lâsiyyema mesele-i şeriattır.

İşte dört nükteyi nazar-ı dikkatten dûr etmemelisin:

Birincisi: Bir şahıs dört veya beş fende meleke sahibi ve mütehassıs olmaz. Meğer harika ola...

İkincisi: Mesele-i vahide, iki mütekellimden sudur eder. Birisi,

- mebde ve müntehası

- ve siyak ve sibaka mülâyemetini

- ve ehavâtıyla nisbetini

- ve mevzi-i münasipte istimâlini, yani; münbit bir zeminde sarfını nazara aldığı için, o fende olan maharetine ve melekesine ve ilmine delâlet ettiği hâlde, öteki mütekellim şu noktaları ihmal ettiği için sathiyetine ve taklidiyetine delâlet eder. Hâlbuki kelâm yine o kelâmdır. Eğer aklın bunu fark etmezse, ruhun hisseder.

Kelâm aynı, ama seviye aynı değil

Bediüzzaman, bu kısımda gelecek sayfasından, özellikle şeriat meselesiyle alakalı olarak Hazreti Peygamberin nübüvvetine bakmakta ve dört nükteye dikkat çekmektedir.

Birincisi:Harika biri olma dışında, bir şahıs dört veya beş fende meleke sahibi ve uzman olmaz.

İkincisi:Bir mesele hakkında iki ayrı konuşmacıdan aynı kelâm sadır olduğunda aynı anlamı ifade etmez. Birisi,

- başlangıç ve sonunu,

- siyak ve sibaka uygunluğunu

- ve kardeşleriyle olan nisbetini nazara almış

- ve uygun yerde kullanmıştır. Yani verimli bir zeminde sarfını nazara almıştır.