Muhâkemât Dersleri — Sayfa 7

Fakat bu cisminin letafetinden değil, zırhının metanetinden gelen bir parıltı olduğundan senin oklarını etkisiz yapıyor, onları eli boş ve hatırı kırık olarak geri çeviriyor.

Sanki ben durduğum bu yerden sana bakıyorum. Göz şuam eliyle senin başını okşuyor. Sen "Kolaydır, açıktır" zannederek bazı karanlık yollara gidiyorsun. Fakat görüyorsun ki düz bir yol değil, engebeli ve başını duvara vuruyorsun. Sanki taşlar sana dişlerini gösteriyorlar. Sen yalpalayarak giderken, ben senin haline gülüyorum. Sen ise bana şetmediyor ve kötü şeyler söylüyorsun. Ben ise hayalinin ötesinden sana şöyle sesleniyorum: "Ey muhatap! Öfkelenme, kötü şeyler söyleme, acele etme, bekle! Çünkü bu risale üç kitabın elçisidir. Bu, mücmel olarak o bahçenin haberini sana versin diye acele ile yazıldı. Bunda kısa geçilenleri tafsil eden Türkçe refikasını da yanında bulundur, onunla sohbet et."

Muhâkemât, bir Tefsir Usûlü kitabıdır. Hemen her ilmin esaslarının ele alındığı usûl çalışmaları da olur."Vusulsüzlüğümüz usûlsüzlüğümüzdendir"denilir. Yani hedefe varamayışımız, usûlüne uygun hareket etmeyişimizdendir. Usûl bilgileri, binanın temeline veya ağaçların köklerine benzer. Temel sağlam olmazsa bina çöker. Ağacın kökü sağlam değilse, meyveleri ya hiç olmaz veya cılız olur.

Bediüzzaman, Muhâkemât'ın başında, bu eserini şöyle takdim eder:

Mariz bir asrın, hasta bir unsurun, alîl bir uzvun reçetesi veyahut Saykalü'l- İslâmiyet.

Kanaatimizce Bediüzzaman'ın

- "Mariz bir asır"dediği, ahir zamanın dehşetli fitneleri içindeki kendi bulunduğu zaman ve devamı,

- "Hasta bir unsur", medrese sistemi

-ve "Alîl bir uzuv"ise akıl olabilir.

Eserin Arapça olanı"Saykalü'l-İslâmiyet"şeklinde ifade edilmiştir.Saykal kelimesi "cila, özellikle kılıcı bileme ve parlatma işlemi" anlamına gelir. Yani bu eser İslamiyet'in cilasıdır. 14 asırlık uzun zaman dilimi içinde İslam kılıcı üzerinde birtakım hurafeler, vehimler ve hayaller toz gibi birikmiştir. Bu eser, bu tozları silecek esasları ihtiva etmektedir.