Muhâkemât Dersleri — Sayfa 78

Onun için, bu rivayetlere yer veren nice müfessir, "Evlâ olan belli bir ağaç türü olarak belirtmemektir" demişlerdir.

Keza, Ashab-ı Kehf'in köpeklerinin rengi, Hazreti Musa'nın asasının hangi ağaçtan olduğu, Cenab-ı Hakk'ın hangi ağaçtan Hazreti Musa'ya konuştuğu... gibi şeyler de İsrailiyat yoluyla bazı tefsir kitaplarına girmişlerdir. Bunlar, bilinmesinde dini ilgilendiren bir fayda olmayan bilgilerdir.

Hazreti Musa'nın kendisiyle ölüye dokunmuş olduğu ineğin parçası, Hazreti Nuh'un gemisinin tahtalarının rengi, Hazreti Hızır'ın öldürdüğü çocuğun ismi gibi bazı tefsirlerde yer alan bilgiler özden uzaklaşmak, kabukla oyalanmaktır.

Sahabe döneminde dar çerçevede görülen İsrailiyat, tâbiin döneminde hayli geniş bir çevreye yayılır. Böylece bu bilgiler günümüze kadar ulaşır. Günümüz Müslümanlarının zihinlerinde, İsrailiyatın hatırası olan pek çok gerçek dışı malumat yığınları vardır.

Şöyle ki: O necip kavm-i Arap, zaman-ı cahiliyette bir ümmet-i ümmiye idi. Vaktâ ki içlerinden hak tecelli edip istidad-ı hissiyatları uyandı da, meydanda yol açan din-i mübîni gördüklerinden, umum rağabât ve meyilleri, yalnız dinin mârifetine inhisar eylediler. Fakat kâinata olan nazarları teşrihat-ı hikemiye nazarıyla değil, belki istidrâden, yalnız istidlâl için idi. Onların o hassas zevk-i tabiîlerine ilham eden, yalnız onların fıtratlarına münasip olan geniş ve ulvî muhitleri ve safî ve müstaid olan fıtrat-ı asliyeleri tâlim ve terbiye eden yalnız Kur'ân idi.

Kur'ân'ın terbiye ettiği toplum

O asil Arap kavmi, cahiliye zamanında ümmi bir topluluk idi. Ne zaman ki içlerinden hak tecelli edip hissiyatlarındaki kabiliyet uyandığında, meydanda yol açan Din-i Mübini gördüklerinden bütün rağbet ve meyillerini, yalnız dini bilmeye yönelttiler. Kâinata olan bakışları felsefi açıklamalar tarzında değil, belki tebei olarak yalnız Allah'a delil getirmek içindi. Onların o hassas tabiî zevklerine ilham eden, yalnız onların fıtratlarına uygun olan geniş ve ulvî çevreleriydi. Duru ve kabiliyetli olan asli fıtratlarını talim ve terbiye eden yalnız Kur'ân idi.