Münâzarât — Sayfa 80

S–Nasıl? Ne gibi? Ne için?

C–Ona bazı şerâit ve vâridat ve semerat vardır.

S–Şerâiti nedir?

C–Sekizdir.

Birincisi:Medrese nam me'luf ve me'nus ve cazibedar ve şevk-engiz itibarı olduğu halde büyük bir hakikatı tazammun ettiğinden rağabâtı uyandıran o mübarek medrese ismiyle tesmiye.

İkincisi:Fünun-u cedideyi, ulûm-u medâris ile mezc ve derc.. ve Lisan-ı Arabî vâcib, Kürdî caiz, Türkî lâzım kılmak.

S–Şu mezcde ne hikmet var ki, o kadar taraftarsın; daima söylüyorsun?

C–Dört kıyas-ı fâsid

(*) İşte o kıyaslar, maneviyatı maddiyata kıyas edip Avrupa sözünü onda dahi hüccet tutmak. Hem de bazı fünunda meşhur olanların, başkasında da sözünü hüccet tutmak. Hem de bazı fünun-u cedideyi bilmeyen ülemanın sözünü, ulûm-u diniyede dahi kabul etmemek. Hem de fünun-u cedidede mehareti için gurura gelip, dinde de nefsine itimad etmek. Hem de selefi halefe, maziyi hale kıyas edip haksız itirazda bulunmak gibi fâsid kıyaslardır. Abdülmecid Nursî

ile hasıl olan safsatanın zulmünden muhakeme-i zihniyeyi halas