Münâzarât — Sayfa 88

dönmeyeceğim. Şimdiden hasâret ediyorum, çok günaha düşüyorum.

Bir şey kaldı: O da şöhret-i kâzibedir. İşte ben ondan usandım, kaçıyorum. Zira uhdesinden gelmediğim çok vazifeyi bana yükletiyor.

S–Neden meşrutî hükûmete ve dinsiz olmayan Jön Türklere mümkün olduğu kadar hüsn-ü zan ediyorsun?

C–Mümkün olduğu derecede sû-i zan ettiğiniz için, ben hüsn-ü zan ederim. Eğer öyle ise zâten iyi; yoksa, tâ öyle olsunlar, yol gösteriyorum.

S–İttihad ve Terakki hakkında re'yin nedir?

C–Kıymetlerini takdir ile beraber, siyasiyyunlarındaki şiddete mûterizim.

(Hâşiye): Adaletin tevziinde adalet olmazsa zulüm görünür. Bir hatır için bin hatır kırılmaz. Şiddet ayrı, hamiyet ayrıdır. Bir hodpesend hakkı iltizam etse, çokları haksızlığa sevk eder, belki mecbur eder.

Lâkin onların iktisadî ve maarifî olan –bahusus şarkî vilayetlerdeki– şubelerini bir derece istihsan ve tebrik ederim.

* * *