Nur Çeşmesi — Sayfa 126

ile, Nemrud'u gebertiyor. Ve o intisap ile, buğday tanesi gibi bir çam çekirdeği, koca çam ağacının bütün cihazatını yetiştiriyor.

(Hâşiye): Evet, eğer intisap olsa; o çekirdek, kader-i İlâhîden bir emir alır, o hârika işlere mazhar olur. Eğer o intisap kesilse; o çekirdeğin hilkati, koca çam ağacının hilkatinden daha ziyade cihazât ve iktidar ve san'atı iktiza eder. Çünkü dağdaki –kudret eseri olan– mücessem çam ağacının bütün âzaları ve cihazatıyla, o çekirdekteki kader eseri olan mânevî ağaçta mevcud bulunması lâzım gelir. Çünkü o koca ağacın fabrikası, o çekirdektir. İçindeki kaderî ağaç, kudretle hâriçte tezâhür eder, cismanî çam ağacı olur.

Eğer o intisap kesilse, o memuriyetten terhis edilse, yapacağı işlerin cihazatını ve kuvvetini, belinde ve bileğinde taşımağa mecburdur. O vakit, o küçücük bileğindeki kuvvet miktarınca ve belindeki cephane adedince iş görebilir. Evvelki vaziyette gayet kolaylıkla gördüğü işleri bu vaziyette ondan istenilse, elbette bileğinde bir ordu kuvvetini ve belinde bir padişahın cihazât-ı harbiye fabrikasını yüklemek lâzım gelir ki, güldürmek için acib hurâfeleri ve masalları hikâye eden maskaralar dahi bu hayâlden utanıyorlar!

Elhâsıl:Vâcibü'l-Vücûd'a her mevcudu vermek, vücub derecesinde bir suhûleti var. Ve tabiata icad cihetinde vermek, imtinâ derecesinde müşkül ve hâric-i daire-i akliyedir.