Altıncı Ders

Altıncı Ders

Ey zaafıyla beraber mağrur ve işlemediği şeyle müftehir bîçare Said! Senin fahr ve gurura hiç hakkın yok. Çünkü senin nefsinde, kusur ve şerden başka yoktur. Eğer hayır olsa, o hayır da, cüz'-i ihtiyarın gibi cüz'îdir. Lâkin deme ki; "Şerrim de cüz'îdir". Hâyır! Sen, o cüz'-i ihtiyarın ile bir şerr-i küllîyi işleyebilirsin. Çünkü sen, işlediğin bir kusur ile, senin maksûduna müteveccih olan sâir esbabın semerât-ı sa'ylerini hükümden ıskat ederek bir hasâret-i külliyeye sebep ve bir hacâlet-i

dâimîye müstehak olursun. Hakikat böyle iken, şeytanın bir cihette şakirdi olan nefsin, kaziyenin aksine olarak hayrı küllî, şerri cüz'î tasavvur eder, fir'avunlaşırsın.

Bilir misin misalin neye benzer? Mağrur ahmak bir adam, bir gemi ile ticaret eden bir cemaata şerik olur. O cemaatın herbiri bir kısım sermaye verip, gemide bir vazifeyi deruhte eder. Herkes kendi vazifesini îfa eder. Yalnız o mağrur, hareket-i sefîneye medâr olan vazifesini terkederek, geminin garkına sebebiyet verir. O cemaatin hepsi bin lira zarar ederler. Ona denildi:

– Hak olan odur ki; bütün hasareti sen çekeceksin. Çünkü bizim sa'yimizi de hebâ ettin.

O dedi:

– Yok kabul etmem. Belki bu hâsaret taksim edilerek hissem miktarınca çekebilirim.

Sonra ikinci seferde, o dahi onlar gibi vazifesini îfa etti. Bin lira kâr ettiler. Dediler ki:

– Hasaret vazifeye bakar. Kâr, re'sü'l-mala bakar. Öyle ise, re'sü'l-mal nisbetinde taksim edelim.

O mağrur dedi ki:

– Yok, belki bütün kâr benimdir. Çünkü çendan evvelce "Hasâret sana raci'dir."