Rahmet ve Şefkat İlaçları — Sayfa 31

olmayan âmâlara bak! Allah'a şükret!

Evet, nîmette kendinden yukarıya bakıp şekva etmeye hiç kimsenin hakkı yoktur. Ve musibette herkesin hakkı, kendinden musibet noktasında daha yukarı olanlara bakmaktır ki; şükretsin.Bu sır bazı risalelerde bir temsil ile izah edilmiş. İcmâli şudur ki:

Bir zât, bir bîçareyi, bir minarenin başına çıkarıyor. Minarenin her basamağında ayrı ayrı birer ihsan, birer hediye veriyor. Tam minarenin başında da en büyük bir hediyeyi veriyor. O, mütenevvi hediyelere karşı ondan teşekkür ve minnettarlık istediği halde; o hırçın adam, bütün o basamaklarda gördüğü hediyeleri unutup veyahut hiçe sayıp, şükretmeyerek, yukarıya bakar. "Keşki bu minare daha uzun olsaydı, daha yukarıya çıksaydım! Ne için o dağ gibi veyahut öteki minare gibi çok yüksek değil?" deyip şekvaya başlarsa, ne kadar bir küfrân-ı nîmettir, bir haksızlıktır.

Öyle de; bir insan hiçlikten vücûda gelip, taş olmayarak, ağaç olmayıp, hayvan kalmayarak, insan olup, Müslüman olarak, çok zaman sıhhat ve afiyet görüp, yüksek bir derece-i nîmet kazandığı halde, bazı ârızalarla, sıhhat ve afiyet gibi bazı nîmetlere lâyık olmadığı veya sû-i ihtiyârıyla veya sû-i istimâliyle