Beşinci Kelime

(Yirminci Mektub'dan)

BEŞİNCİ KELİME:

Yani: Hamd ve senâ, medih ve minnet ona mahsustur, ona lâyıktır. Demek nîmetler onundur ve onun hazinesinden çıkar. Hazine ise, dâimîdir. İşte şu kelime, şöyle müjde verip diyor ki:

Ey insan! Nîmetin zevâlinden elem çekme. Çünkü rahmet hazinesi tükenmez. Ve lezzetin zevalini düşünüp, o elemden feryat etme. Çünkü o nîmet meyvesi, bir rahmet-i bînihayenin semeresidir. Ağacı bâki ise, meyve gitse de yerine gelen var. Nimetin lezzeti içinde, o lezzetten yüz derece daha ziyade lezzetli bir iltifat-ı rahmeti hamd ile düşünüp, lezzeti birden yüz derece yapabilirsin. Nasılki bir padişah-ı zîşanın sana hediye ettiği bir elma lezzeti içinde yüz belki bin elmanın lezzetinin fevkinde, bir iltifât-ı şâhâne lezzetini sana ihsas ve ihsan eder.

Öyle de:

kelimesiyle, yani hamd ve şükür ile, yani nîmetten in'amı hissetmekle, yani Mün'imi tanımakla ve in'amı düşünmekle, yani onun rahmetinin iltifatını ve şefkatinin

teveccühünü ve in'amının devamını düşünmekle; nîmetten bin derece daha leziz, mânevî bir lezzet kapısını sana açar.

* * *

İ'lem Eyyühe'l-Azîz!Cenâb-ı Hak seni ademden vücuda ve vücudun pek çok eşkal ve vaziyetlerinden en yükseği müslim sıfatıyla insan suretine getirmiştir. Mebde-i hareketin ile son aldığın suret arasında müteaddid vaziyetlerin, menzillerin ve etvar ve ahvalin herbirisi sana ait nîmetler defterine kaydedilmiştir. Bu itibarla, senin geçirmiş olduğun zaman şeridine elmas gibi nîmetler dizilmiş, tam bir gerdanlık veya nîmetlerin envâına bir fihriste şeklini veriyor.

Binâenaleyh geçirmiş olduğun vücudun her menzilinde ve vaziyetinde, etvarında, ahvalinde "Nasıl bu nîmete vâsıl oldun? Ne ile müstehak oldun? Ve şükründe bulundun mu?" diye suale çekileceksin. Çünkü vukua gelen haller suale tâbidir. Amma imkânda kalıp vukua gelmeyen şeyler suale tâbi değildir.