Havale

mağdur etmeyecek bir şekilde davranacaktır. Bunun için müvekkilin izni olmaksızın vekil olan kimse o memlekette oranın parasından başka bir para veya vade ile malını satamaz. Böyle yaptığı takdirde zâmin olur. Müvekkil, kendisine vâde ile satış yapmasına müsaade ettiği takdirde, şayet zamanı belirtmişse ne ala, yoksa o hususta örfe göre hareket edilir.

Vekil, müvekkilin malını kendi nefsine satamaz. Fakat babasına ve baliğ oğluna satabilir.

Vekil olan kimse, müvekkilinin izni olmadan ikinci bir vekil tayin edemez. Ancak kendisine yakışmayan veya gücü yetmeyen şeyler hususunda izinsiz emin bir vekil tayin edebilir. Vekil, olan kimse başkasını tevkil etmek için vekalet izni alarak bir vekil tayin etmişse ikinci vekil, onun vekili olduğundan istediği zamanda onu vekaletten alabilir. Müvekkil, belli bir zaman veya mekan veyahut vekalet için bir şahıs tayin etmişse mutlaka ona riayet etmek icap eder.

Vekil emindir. Kusur ve ihmalı olmadan herhangi bir şeyin telefinden sorumlu değildir.

Akdin ahkâmı, müvekkile değil vekile taalluk eder. Müvekkil yok gibidir.

Vekil ile müvekkilden birisi delirir veya bayılır veya ölürse vekalet akdi münfesih olur.

Vekil olan kimse, vekil olduğunu unutur veya bir maksad için vekaleti inkar ederse vekaleti kalkmaz, devam eder. Vekaletin temelinde veya sıfatında ihtilaf vaki olursa, müvekkil yemin ile musaddak olur.

Bir kimse, borcunu ödemek için bir vekil tayin ederse bilahare vekil "Ben borcunu ödedim" der, fakat sahibi inkar ederse şahidleri olmadığı takdirde hak sahibi yemin ile musaddak olur.

Vekalet ile ilgili birkaç mesele;

1 - Bir kimse bir şey satın almak üzere bir vekil tayin ederse o şeyin vasfını beyan etmesi gerekir. Meselâ bir inek satın almak için vekil tayin etmiş ise ineğin vasfını, yani yerli mi yoksa meselâ Hollanda ineği mi olduğunu beyan etmesi gerekir.

2 - Müvekkil muayyen bir şeyi satın almak için bir vekil tayin etmiş ise vekil ondan başkasını satın alamaz.

3 - Vekil olan kimse müvekkilin satılık eşyasını kendine satamadığı gibi velisi bulunduğu çocuk, deli ve sefih için de satamaz. Ama akil ve baliğ olan oğluna satabilir.

4 - Müvekkil, vekile istediğin şekilde şunu satabilirsin, dediği takdirde, memlekette yürürlükte olan para ile satabildiği gibi yabancı bir para ile de satabilir. Fakat ğabn-ı fahiş veya vâde ile satamaz.

Havale

Havale kelimesi lügatta nakletmektir. Istılahta ise bir borcu bir zimmetten diğer bir zimmete nakletmek için yapılan akittir.

Havalenin altı rüknü vardır:

1 - Mühil - havale eden,

2 - Mühal - muhtal - havale edilen,

3 - Mühal aleyh - kendisine havale edilen - ,

4 - Mihilin mühalü eleyten alacağı,

5 - Mühalin mühilden alacağı,

6 - Sığa, yani icap ve kabuldür.

Şartları da altıdır;

1 - Mühilin rızası.

2 - Mühalin rızası. Şayet mühal havaleyi kabul etmezse muteber değildir. Ama mühal aleyhin rızası şart değildir. Çünkü alacaklı alacağını bizzat alabildiği gibi başkasına da aldırabilir.

3 - Alınacak borçların malum olmaları miktar ve vasfı bilinmezse caiz değildir.

4 - Havale edilen borcun verilmesi gereken bir şey olması, hiyar müddetinde müşterinin vereceğini başkasına havale etmesi (hiyarın devam etmesi şartıyla) caiz değildir.