اوچنجى جلوه

او صورتڭ بر وجهى شودر كه· يعنى، قرآندن ترشّح ايتمه‌ين و قرآنڭ مالى اولميان إنس و جنّڭ بتون گوزل سوزلرى طوپلانسه، قرآنى تنظير ايده‌مز، ديمكدر. هم ايده‌مه‌مش كه، گوستريلميور. ايكنجى وجه شودر كه: جنّ و إنسڭ حتّى شيطانلرڭ نتيجهِٔ أفكارلرى و مُحَصَّلهِٔ مساعيلرى اولان مدنيت و حكمتِ فلسفه و أدبياتِ أجنبيه، قرآنڭ أحكام و حكمت و بلاغتنه قارشى عاجز دركه‌سنده‌درلر، ديمكدر. ناصل ده نمونه‌سنى گوستردك.

اوچنجى جلوه:

قرآنِ حكيم، هر عصرده‌كى طبقاتِ بشرڭ هر بر طبقه‌سنه گويا طوغريدن طوغرىيه او طبقه‌يه خصوصى متوجّهدر، خطاب ايدييور. أوت بتون بنى آدمه بتون طبقاتيله أڭ يوكسك و أڭ دقيق علم اولان ايمانه و أڭ گنيش و نورانى فن اولان معرفت اللّٰهه و أڭ أهمّيتلى و متنوّع معارف اولان أحكامِ إسلاميه‌يه دعوت ايدن، درس ويرن قرآن ايسه، هر نوعه، هر طائفه‌يه موافق گله‌جك بر درس ويرمك ألزمدر. حالبوكه درس بردر، آيرى آيرى دگل. اويله ايسه، عين درسده طبقات بولونمق لازمدر. درجاته گوره هر برى، قرآنڭ پرده‌لرندن بر پرده‌دن حصّهِٔ درسنى آلير. شو حقيقتڭ چوق نمونه‌لرينى ذكر ايتمشز. اونلره مراجعت ايديله‌بيلير. يالڭز بوراده بر ايكى جزئنڭ، هم يالڭز بر ايكى طبقه‌سنڭ حصّهِٔ فهمنه إشارت ايدرز:

مثلا:

كثرتلى طبقه اولان عوام طبقه‌سنڭ شوندن حصّهِٔ فهمى: "جنابِ حق، پدر و ولددن و أقراندن و زوجه‌دن منزّهدر." داها متوسّط بر طبقه، شوندن "عيسى عليه السلامڭ و ملائكه‌لرڭ و تولّده مظهر شيلرڭ الوهيتنى نفى ايتمكدر." چونكه محال بر شيئى نفى ايتمك، ظاهرًا فائده‌سز اولديغندن بلاغتده مدارِ فائده اولاجق بر لازمِ حكم مراد اولونور. ايشته جسمانيته مخصوص ولد و والدى نفى ايتمكدن مراد ايسه، ولد و والدى و كفوى بولونانلرڭ، نفىِ الوهيتلريدر و معبود اولمغه لايق اولمادقلرينى گوسترمكدر. شو سردندر كه، سورهِٔ إخلاص هركسه، هم هر وقت فائده ويره‌بيلير. داها بر پارچه ايلرى بر طبقه‌نڭ حصّهِٔ فهمى: "جنابِ حق موجوداته قارشى توليد و تولّدى إشمام ايده‌جك بتون رابطه‌لردن منزّهدر. شريك و معيندن و همجنسدن مبرّادر. بلكه موجوداته قارشى نسبتى، خلاّقيتدر. "أمرِ كُنْ فَيَكُونُ" ايله، إرادهِٔ أزليه‌سيله، إختياريله ايجاد ايدر. ايجابى و إضطرارى و صدورِ غيرِ إختيارى گبى منافئِ كمال هر بر رابطه‌دن منزّهدر." داها يوكسك بر طبقه‌نڭ حصّهِٔ فهمى: جنابِ حق أزليدر، أبديدر، أوّل و آخردر. هيچ بر جهتده نه ذاتنده، نه صفاتنده، نه أفعالنده نظيرى، كفوى، شبيهى، مِثلى، مثالى، مثيلى يوقدر. يالڭز أفعالنده، شئوننده تشبيهى إفاده ايدن مَثل وار:

بو طبقاته· عارفين طبقه‌سى، أهلِ عشق طبقه‌سى، صدّيقين طبقه‌سى گبى آيرى آيرى حصّه صاحبلرينى قياس ايده‌بيليرسڭ.

ايكنجى مثال:

مثلا،

طبقهِٔ اولٰىنڭ شوندن حصّهِٔ فهمى شودر كه: "رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلامڭ خدمتكارى ويا "ولدم" خطابنه مظهر اولان زيد، عزّتلى زوجه‌سنى كندينه كفو بولمديغى ايچون تطليق ايتمش. اللّٰهڭ أمريله رسولِ أكرم عليه الصلاة والسلام آلمش. آيت دير: "پيغمبر سزه أولادم ديسه، رسالت جهتيله سويلر. شخصيت إعتباريله پدريڭز دگل كه، آلديغى قادينلر اوڭا مناسب دوشمه‌سين." ايكنجى طبقه‌نڭ حصّهِٔ فهمى شودر كه: بر بيوك آمر، رعيتنه پدرانه شفقتله باقار. أگر او آمر، ظاهر و باطن بر پادشاهِ روحانى اولسه، او وقت مرحمتى پدرڭ يوز دفعه شفقتندن ايلرى گيتديگندن او رعيتڭ أفرادى اونڭ حقيقى أولادى گبى اوڭا پدر نظريله باقارلر. پدر نظرى، زوج نظرينه إنقلاب ايده‌مديگندن· قيز نظرى ده زوجه نظرينه قولايجه دگيشمديگندن، أفكارِ عامّه‌ده پيغمبر (عصم)، مؤمنلرڭ قيزلرينى آلماسى شو سرّه اويغون گلمديگندن قرآن دير: "پيغمبر (عصم)، مرحمتِ إلٰهيه نظريله سزه شفقت ايدر، پدرانه معامله ياپار. رسالت نامنه سز اونڭ أولادى گبيسڭز. فقط شخصيتِ إنسانيت إعتباريله پدريڭز دگلدر كه، سزدن زوجه آلماسى مناسب دوشمه‌سين." اوچنجى قسم شويله فهم ايدر كه: پيغمبره (عصم) إنتساب ايدوب اونڭ كمالاتنه إستناد ايده‌رك اونڭ پدرانه شفقتنه إعتماد ايدوب قصور و خطيئات ايتمه‌مليسڭز، ديمكدر. أوت چوقلر وار كه، بيوكلرينه و مرشدلرينه إعتماد ايدوب تنبللك ايدر. حتّى بعضًا، "نمازيمز قيلنمش" دير. (بر قسم عَلويلر گبى) دردنجى نكته: بر قسم شو آيتدن شويله بر إشارتِ غيبيه فهم ايدر كه: پيغمبرڭ (عصم) أولادِ ذكورى، رجال درجه‌سنده قالمه‌يوب، رجال اولارق نسلى، بر حكمته بناءً قالميه‌جقدر. يالڭز "رجال" تعبيرينڭ إفاده‌سيله، نسانڭ پدرى اولديغنى إشارت ايتديگندن، نساء اولارق نسلى دوام ايده‌جكدر. فَلِلّٰهِ الْحَمْدُ حضرتِ فاطمه‌نڭ نسلِ مباركى، حسن و حسين گبى ايكى نورانى سلسله‌نڭ بدرِ منوّرى، شمسِ نبوّتڭ معنوى و مادّى نسلنى إدامه ايدييورلر.