اوچنجى نكته

عينًا اونڭ گبى بتون نعمتلره و ميوه‌لره، ذاتلرى ايچون محبّت ايديلسه، يالڭز مادّى لذّتلريله غافلانه تلذّذ ايتسه، او محبّت نفسانيدر. او لذّتلر ده گچيجى و ألمليدر. أگر جنابِ حقّڭ إلتفاتاتِ رحمتى و إحساناتنڭ ميوه‌لرى جهتيله سوسه و او إحسان و إلتفاتاتڭ درجهِٔ لطفلرينى تقدير ايتمك صورتنده كمالِ إشتها ايله لذّت آلسه· هم معنوى بر شكر، هم ألمسز بر لذّتدر...

اوچنجى نكته:

جنابِ حقّڭ أسماسنه قارشى اولان محبّتڭ طبقاتى وار: سابقًا بيان ايتديگمز گبى· بعضًا آثاره محبّت صورتيله أسمايى سَور. بعضًا أسمايى، كمالاتِ إلٰهيه‌نڭ عنوانلرى اولديغى جهتله سَور. بعضًا إنسان، جامعيتِ ماهيت جهتيله حدسز إحتياجات نقطه‌سنده أسمايه محتاج و مشتاق اولور و او إحتياجله سَور. مثلا: سن بتون شفقت ايتديگڭ أقربا و فقرا و ضعيف و محتاج مخلوقاته قارشى، عاجزانه إستمداد إحتياجنى حسّ ايتديگڭ حالده· برى چيقسه، ايستديگڭ گبى اونلره اييلك ايتسه، او ذاتڭ إنعام ايديجى عنوانى و كريم إسمى نه قدر سنڭ خوشڭه گيدر، نه قدر او ذاتى، او عنوان ايله سَوه‌رسڭ. اويله ده: يالڭز جنابِ حقّڭ رحمٰن و رحيم إسملرينى دوشون كه: سن سَوْديگڭ و شفقت ايتديگڭ بتون مؤمن آبا و أجداديڭى و أقربا و أحبابڭى دنياده نعمتلرڭ أنواعيله و جنّتده أنواعِ لذائذ ايله و سعادتِ أبديه‌ده اونلرى سڭا گوستروب و كندينى اونلره گوسترمه‌سيله مسعود ايتديگى جهتده او "رحمٰن" إسمى و "رحيم" عنوانى، نه قدر سَويلمگه لايقدرلر و نه درجه او ايكى إسمه روحِ بشر محتاج اولديغنى قياس ايده‌بيليرسڭ. و نه درجه،

يرنده‌در آڭلارسڭ.

هم علاقه‌دار اولديغڭ و پريشانيتلرندن متأثّر اولديغڭ· سنڭ بر نوع خانه‌ڭ و ايچنده‌كى موجودات، سنڭ او خانه‌ڭڭ انسيتلى لوازماتى و سَويملى مزيّناتى حكمنده اولان دنيايى و ايچنده‌كى مخلوقاتى كمالِ حكمت ايله تنظيم و تدبير و تربيه ايدن ذاتڭ "حكيم" إسمنه و "مربّى" عنواننه سنڭ روحڭ نه قدر محتاج، نه قدر مشتاق اولديغنى دقّت ايتسه‌ڭ آڭلارسڭ. هم بتون علاقه‌دار اولديغڭ و زواللريله متألّم اولديغڭ إنسانلرى، موتلرى هنگامنده عدم ظلماتندن قورتاروب شو دنيادن داها گوزل بر يرده يرلشديرن بر ذاتڭ "وارث، باعث" إسملرينه، "باقى، كريم، محيى و محسن" عنوانلرينه نه قدر روحڭ محتاج اولديغنى دقّت ايتسه‌ڭ آڭلارسڭ.

ايشته إنسانڭ ماهيتى علويه، فطرتى جامعه اولديغندن· بيڭلر أنواعِ حاجات ايله بيڭبر أسماءِ إلٰهيه‌يه، هر بر إسمڭ چوق مرتبه‌لرينه فطرةً محتاجدر. مضاعف إحتياج، إشتياقدر. مضاعف إشتياق، محبّتدر. مضاعف محبّت دخى عشقدر. روحڭ تكمّلاتنه گوره مراتبِ محبّت، مراتبِ أسمايه گوره إنكشاف ايدر. بتون أسمايه محبّت دخى (چونكه او أسماء ذاتِ ذو الجلالڭ عنوانلرى و جلوه‌لرى اولديغندن) محبّتِ ذاتيه‌يه دونر. شيمدى يالڭز نمونه اولارق بيڭبر أسمادن يالڭز "عدل" و "حكم" و "حق" و "رحيم" إسملرينڭ بيڭبر مرتبه‌لرندن بر مرتبه‌يى بيان ايده‌جگز. شويله كه:

حكمت و عدل ايچنده‌كى "رحمٰن الرحيم" و "حق" إسمنى أعظمى بر دائره‌ده گورمك ايسترسه‌ڭ، شو تمثيله باق: ناصلكه بر اوردوده درت يوز مختلف طائفه‌لر بولونديغنى فرض ايدييورز كه· هر بر طائفه بگنديگى ألبسه‌لرى آيرى، خوشنه گيتديگى أرزاقى آيرى، راحتله إستعمال ايده‌جگى سلاحلرى آيرى و مزاجنه دوا اولاجق علاجلرى آيرى اولدقلرى حالده· بتون او درت يوز طائفه، آيرى آيرى طاقم، بولوك تفريق ايديلميه‌رك، بلكه بربرينه قاريشق اولديغى حالده اونلرى كمالِ شفقت و مرحمتندن و خارق العاده إقتدارندن و معجزانه علم و إحاطه‌سندن و فوق العاده عدالت و حكمتندن، مِثلسز بر تك پادشاه اونلرڭ هيچ برينى شاشيرميه‌رق، هيچ برينى اونوتميه‌رق، بتون آيرى آيرى اونلره لايق ألبسه، أرزاق، علاج و سلاحلرينى معينسز اولارق بِالذّات كنديسى ويرسه، او ذات عجبا نه قدر مقتدر، مشفق، عادل، كريم بر پادشاه اولديغنى آڭلارسڭ. چونكه بر طابورده اون ملّتدن أفراد بولونسه، اونلرى آيرى آيرى گيديرمك و تجهيز ايتمك چوق مشكل اولديغندن، بِالمجبوريه نه جنسدن اولورسه اولسون، بر طرزده تجهيز ايديلير.