ايكنجى مبحث

ايكنجى مبحث

إنسانڭ سعادت و شقاوتنه مدار بش نكته‌دن عبارتدر.

(إنسان أحسنِ تقويمده ياراديلديغى و اوڭا غايت جامع بر إستعداد ويريلديگى ايچون· أسفلِ سافليندن تا أعلاىِ علّيّينه، فرشدن تا عرشه، ذرّه‌دن تا شمسه قدر ديزيلمش اولان مقاماته، مراتبه، درجاته، دركاته گيره‌بيلير و دوشه‌بيلير بر ميدانِ إمتحانه آتيلمش، نهايتسز سقوط و صعوده گيدن ايكى يول اونڭ اوڭنده آچيلمش بر معجزهِٔ قدرت و نتيجهِٔ خلقت و أعجوبهِٔ صنعت اولارق شو دنيايه گوندريلمشدر. ايشته إنسانڭ شو دهشتلى ترقّى و تدنّيسنڭ سرّينى "بش نكته"ده بيان ايده‌جگز.)

برنجى نكته:

إنسان، كائناتڭ أكثر أنواعنه محتاج و علاقه‌داردر. إحتياجاتى عالمڭ هر طرفنه طاغلمش، آرزولرى أبده قدر اوزانمش... بر چيچگى ايستديگى گبى، قوجه بر بهارى ده ايستر. بر باغچه‌يى آرزو ايتديگى گبى، أبدى جنّتى ده آرزو ايدر. بر دوستنى گورمگه مشتاق اولديغى گبى، جميلِ ذو الجلالى ده گورمگه مشتاقدر. باشقه بر منزلده طوران بر سَوْديگنى زيارت ايتمك ايچون(8Q منزلڭ قپوسنى آچمغه محتاج اولديغى گبى· برزخه گوچمش يوزده طقسان طوقوز أحبابنى زيارت ايتمك و فراقِ أبديدن قورتولمق ايچون قوجه دنيانڭ قپوسنى قپايه‌جق و بر محشرِ عجائب اولان آخرت قپوسنى آچاجق، دنيايى قالديروب آخرتى يرينه قوراجق و قوياجق بر قديرِ مطلقڭ درگاهنه إلتجايه محتاجدر. ايشته شو وضعيتده بر إنسانه حقيقى معبود اولاجق· يالڭز، هر شيئڭ ديزگينى ألنده، هر شيئڭ خزينه‌سى ياننده، هر شيئڭ ياننده ناظر، هر مكانده حاضر، مكاندن منزّه، عجزدن مبرّا، قصوردن مقدّس، نقصدن معلاّ بر قديرِ ذو الجلال، بر رحيمِ ذو الجمال، بر حكيمِ ذو الكمال اولابيلير. چونكه نهايتسز حاجاتِ إنسانيه‌يى ايفا ايده‌جك، آنجق نهايتسز بر قدرت و محيط بر علم صاحبى اولابيلير. اويله ايسه، معبوديته لايق يالڭز اودر.

ايشته أى إنسان! أگر يالڭز اوڭا عبد اولسه‌ڭ، بتون مخلوقات اوستنده بر موقع قزانيرسڭ. أگر عبوديتدن إستنكاف ايتسه‌ڭ، عاجز مخلوقاته ذليل بر عبد اولورسڭ. أگر أنانيتنه و إقتدارينه گووه‌نوب توكّل و دعايى بيراقوب، تكبّر و دعوايه صاپسه‌ڭ· او وقت اييلك و ايجاد جهتنده آرى و قارينجه‌دن داها آشاغى، ئورومجك و سينكدن داها ضعيف دوشرسڭ. شر و تخريب جهتنده· طاغدن داها آغير، طاعوندن داها مضر اولورسڭ.

أوت أى إنسان! سنده ايكى جهت وار: بريسى، ايجاد و وجود و خير و مثبت و فعل جهتيدر. ديگرى· تخريب، عدم، شر، نفى، إنفعال جهتيدر. برنجى جهت إعتباريله· آريدن، سرچه‌دن آشاغى.. سينكدن، ئورومجكدن داها ضعيفسڭ. ايكنجى جهت إعتباريله· طاغ، ير، گوكلردن گچرسڭ. اونلرڭ چكينديگى و إظهارِ عجز ايتدكلرى بر يوكى قالديررسڭ. اونلردن داها گنيش، داها بيوك بر دائره آليرسڭ. چونكه سن اييلك و ايجاد ايتديگڭ وقت، يالڭز وسعتڭ نسبتنده، ألڭ اولاشاجق درجه‌ده، قوّتڭ يتيشه‌جك مرتبه‌ده اييلك و ايجاد ايده‌بيليرسڭ. أگر فنالق و تخريب ايتسه‌ڭ، او وقت فنالغڭ تجاوز و تخريبڭ إنتشار ايدر.

مثلا: كفر بر فنالقدر، بر تخريبدر، بر عدمِ تصديقدر. فقط او تك سيّئه· بتون كائناتڭ تحقيرينى و بتون أسماءِ إلٰهيه‌نڭ تزييفنى، بتون إنسانيتڭ ترذيلنى تضمّن ايدر. چونكه شو موجوداتڭ عالى بر مقامى، أهمّيتلى بر وظيفه‌سى واردر. زيرا اونلر، مكتوباتِ ربّانيه و مراياىِ سبحانيه و مأمورينِ إلٰهيه‌درلر. كفر ايسه· اونلرى آيينه‌دارلق و وظيفه‌دارلق و معنيدارلق مقامندن دوشوروب، عبثيت و تصادفڭ اويونجغى دركه‌سنه و زوال و فراقڭ تخريبيله چابوق بوزولوب دگيشن موادِّ فانيه‌يه و أهمّيتسزلك، قيمتسزلك، هيچلك مرتبه‌سنه اينديرديگى گبى.. بتون كائناتده و موجوداتڭ آيينه‌لرنده نقشلرى و جلوه‌لرى و جماللرى گورونن أسماءِ إلٰهيه‌يى إنكار ايله تزييف ايدر. و إنسانلق دينلن، بتون أسماءِ قدسيهِٔ إلٰهيه‌نڭ جلوه‌لرينى گوزلجه إعلان ايدن بر قصيدهِٔ منظومهِٔ حكمت و بر شجرهِٔ باقيه‌نڭ جهازاتنى جامع چكردكمثال بر معجزهِٔ قدرتِ باهره و أمانتِ كبرايى عهده‌سنه آلمقله ير، گوك، طاغه تفوّق ايدن و ملائكه‌يه قارشى رجحانيت قزانان بر صاحبِ مرتبهِٔ خلافتِ أرضيه‌يى· أڭ ذليل بر حيوانِ فانئِ زائلدن داها ذليل، داها ضعيف، داها عاجز، داها فقير بر دركه‌يه آتار. و معناسز، قارمه‌قاريشق، چابوق بوزولور بر عادى لوحه دركه‌سنه اينديرر.