Sünnet-i Seniyye Ris. — Sayfa 179

parmakla gösterilen en büyük bir dâhî, ancak umumî bir istidadı ihyâ ve umumî bir hasleti îkaz ve umumî bir hissi inkişaf ettirebilir. Eğer böyle bir hissi de ikaz edememiş ise sa'yi hep heba olur.

2Tarih bize gösteriyor ki; en büyük bir insan, hamiyet-i milliye, hiss-i uhuvvet, hiss-i muhabbet, hiss-i hürriyet gibi hissiyât-ı umumiyeden bir veya iki veyahut üç hissi ikaz etmeye muvaffak olur. Acaba evvelki zamanların cehâlet, şekavet, zulüm, zulmetleri altında gizli kalan binlerce hissiyât-ı âliyeyi, Cezîretü'lArab memleketinde, bedevi ve dağınık bir kavim içinde inkişaf ettirmek hârikulâde değil midir? Evet şems-i hakîkatın ziyâsındandır. Bu noktaları aklına sokamayanın, Cezîretü'lArab'ı biz gözüne sokarız.

Ey muannid! Cezîretü'l-Arab'a git, en büyük feylesoflardan yüz taneyi de intihab et, beraber götür. Onlar da orada ahlâkın ve mânevîyatın inkişafı hususunda çalışsınlar. Muhammed-i Arabî'nin o vahşetler zamanında o vahşi bedevilere verdiği cilâyı, senin o feylesofların şu medeniyet ve terakkîyât devrinde yüzde bir nisbetinde verebilirler mi? Çünkü o Zât'ın yaptığı o cilâ; İlâhî, sâbit, lâyetegayyer bir cilâdır ve onun büyük mu'cizelerinden biridir.