Sünnet-i Seniyye Ris. — Sayfa 190

nemâ ver, küçük hakîkatımızı sünbülle ve ağacın büyük hakîkatına çevir."

Hem şu istîdat lisanıyla dua nev'inden birisi de şudur ki: Esbâbın içtimâı, müsebbebin icadına bir duadır. Yâni: Esbab bir vaziyet alır ki, o vaziyet bir lisan-ı hâl hükmüne geçer ve müsebbebi Kadîr-i Zülcelâl'den dua eder, isterler. Meselâ: Su, harâret, toprak, ziyâ bir çekirdek etrafında bir vaziyet alarak, o vaziyet bir lisan-ı duadır ki: "Bu çekirdeği ağaç yap, ya Hàlıkımız!" derler. Çünkü o mu'cize-i hârika-i kudret olan ağaç; o şuursuz, câmid, basit maddelere havale edilmez, havalesi muhâldir. Demek içtima-ı esbab bir nevi duadır.

İkinci Nevi Dua:İhtiyac-ı fıtrî lisanıyladır ki; bütün zîhayatların iktidar ve ihtiyarları dâhilinde olmayan hacetlerini ve matlablarını ummadıkları yerden vakt-i münâsipte onlara vermek için, Hàlık-ı Rahîm'den bir nevi duadır. Çünkü iktidar ve ihtiyarları hâricinde, bilmedikleri yerden, vakt-i münâsipte onlara bir Hakîm-i Rahîm gönderiyor. Elleri yetişmiyor; demek o ihsân, dua neticesidir.

Elhâsıl:Bütün kâinattan dergâh-ı İlâhiye'ye çıkan bir duadır. Esbab olanlar, müsebbebatı Allah'tan isterler.

Üçüncü Nevi Dua:İhtiyaç dâiresinde zîşuurların duasıdır ki, bu da iki kısımdır.