ايكنجى مقام

ايكنجى مقام

(توحيدى و وحدانيتى و وحدتى، قطعى بر صورتده إقتضا و إستلزام و ايجاب ايدن و شركى و إشتراكى قبول ايتمه‌ين و مساعده ويرمه‌ين دليللر حدسزدرلر. اونلردن يوزلر، بلكه بيڭلر برهانلر رسالهِٔ نورده تفصيلاً إثبات ايديلديگندن، بوراده مقتضيلرڭ اوچ عددينه إجمالاً إشارت ايديله‌جك.)

برنجيسى:

بو كائناتده گوز ايله گورونن حكيمانه أفعالڭ و بصيرانه تصرّفاتڭ شهادتيله· بو مصنوعات بر حاكمِ حكيمڭ، بر كبيرِ كاملڭ حدودسز صفات و إسملريله و نهايتسز مطلق اولان علم و قدرتيله ياپيلييور، ايجاد ايديلييور.

أوت بر حدسِ قطعى ايله بو أثرلردن او صانعڭ هم ربوبيتِ عامّه درجه‌سنده حاكميتى و آمريتى، هم جبروتيتِ مطلقه درجه‌سنده كبرياسى و عظمتى، هم الوهيتِ مطلقه درجه‌سنده كمالى و إستغناسى، هم هيچ بر قيد آلتنه گيرمه‌ين و هيچ بر حدّ و نهايتى بولونميان فعاليتى و سلطنتى وار اولديغى آڭلاشيلير و قطعى بيلينير، بلكه گورونور. حاكميت و كبريا و كمال و إستغنا و إطلاق و إحاطه و نهايتسزلك و حدسزلك ايسه وحدتى إستلزام ايدوب، إشتراكه ضددرلر. امّا حاكميت و آمريتڭ وحدته شهادتلرى ايسه· رسالهِٔ نورڭ چوق يرلرنده غايت قطعى بر صورتده إثبات ايديلمش. خلاصة الخلاصه‌سى شودر كه:

حاكميتڭ شأنى و مقتضاسى، إستقلاليت و إنفراددر و غيرڭ مداخله‌سنى رددر. حتّى عجزلرى ايچون معاونته فطرةً محتاج اولان إنسانلر دخى، او حاكميتڭ بر گولگه‌سى جهتيله غيرڭ مداخله‌سنى ردّ و إستقلاليتنى محافظه ايتمك ايچون بر مملكتده ايكى پادشاه، بر ولايتده ايكى والى، بر ناحيه‌ده ايكى مدير، حتّى بر محلّه‌ده ايكى مختار بولونمييور. أگر بولونسه هرج و مرج اولور، إختلال باشلار، إنتظام بوزولور. مادام حاكميتڭ بر گولگه‌سى، عاجز و معاونته محتاج اولان إنسانلرده بو درجه مداخلهِٔ غيرى و إشتراكى ردّ ايدوب قبول ايتمزسه· ألبته عجزدن منزّه بر قادرِ مطلقده، ربوبيت صورتنده‌كى حاكميت، هيچ بر جهتله إشتراكى و مداخلهِٔ غيرى قبول ايتمز. بلكه غايت شدّتله ردّ ايدر و شركى توهّم و إعتقاد ايدنلرى غايت حدّتله درگاهندن طرد ايدر. ايشته قرآنِ حكيمڭ، أهلِ شرك عليهنده غايت شدّت و حدّتله بياناتى بو مذكور حقيقتدن ايلرى گلييور.

امّا كبريا و عظمت و جلالڭ وحدته شهادتلرى ايسه، او دخى رسالهِٔ نورده پارلاق برهانلريله بيان ايديلمش. بوراده غايت مختصر بر مئالنه إشارت ايديله‌جك.

مثلا: ناصلكه گونشڭ عظمتِ نورى و كبرياىِ ضياسى، پرده‌سز و ياقيننده بولونان باشقه ضعيف نورلره هيچ بر جهتله إحتياج بيراقمديغى و تأثير ويرمديگى گبى، اويله ده قدرتِ إلٰهيه‌نڭ عظمت و كبرياسى دخى، آيرى هيچ بر قوّته، هيچ بر قدرته إحتياج بيراقمديغى گبى، اونلره هيچ بر ايجادى، هيچ بر حقيقى تأثيرى ويرمز. و بِالخاصّه كائناتده‌كى بتون مقاصدِ ربّانيه‌نڭ تمركز ايتديگى يرى و مدارلرى اولان ذىحيات و ذىشعورلرى باشقه‌لره حواله‌سى قابل دگل. هم خلقتِ إنسانيه‌نڭ و حدسز أنواعِ نعمتڭ ايجادنده‌كى غايه‌لرڭ تظاهر ايتديگى يرلرى، منشألرى اولان ذىحياتلرڭ جزئياتنده‌كى أحوال و ثمراتى و نتيجه‌لرى باشقه أللره حواله‌نڭ هيچ بر جهتِ إمكانى يوقدر. مثلا بر ذىحيات، جزئى بر شفاسى ويا بر رزقى ويا بر هدايتى ايچون جنابِ حقدن باشقه‌سنه حقيقى منّتدار اولمق و باشقه‌سنه پرستشكارانه مدح و ثنا ايتمك، ربوبيتڭ عظمتنه طوقونور و الوهيتڭ كبرياسنه ايليشير و معبوديتِ مطلقه‌نڭ حيثيتنه طوقونديرر، جلالنى متأثّر ايدر.