اوچنجى مقام

اوچنجى مقام

(بو مقام، توحيدڭ اوچ كلّى علامتنى إجمالاً بيان ايده‌جك.)

وحدتڭ تحقّقنه و وجودينه دلالت ايدن دليللر و علامتلر و حجّتلر حدّ و حسابه گلمز. اونلردن بيڭلر برهانلر سراج النورده تفصيلاً بيان ايديلديگندن بو "اوچنجى مقام"ده يالڭز اوچ كلّى حجّتلرڭ إجمالاً بيانيله إكتفا ايديلدى.

برنجى علامت و حجّت

كه،

كلمه‌سى اونڭ نتيجه‌سيدر. هر شيده بر وحدت وار. وحدت ايسه، بر واحده دلالت و إشارت ايدر. أوت واحد بر أثر، بِالبداهه واحد بر صانعدن صدور ايدر. بر ألبته بردن گلير. هر شيده بر برلك بولونديغندن، ألبته بر تك ذاتڭ أثرى و صنعتى اولديغنى گوسترر. أوت بو كائنات، بيڭ برلكلر پرده‌لرى ايچنده صاريلى بر گُل غنجه‌سى گبيدر. بلكه أسماء و أفعالِ عموميهِٔ إلٰهيه‌نڭ عددنجه وحدتلرى گيمش بر تك إنسانِ أكبردر. بلكه أنواعِ مخلوقات صاييسنجه داللرينه وحدتلر، برلكلر آصيلمش بر شجرهِٔ طوباءِ خلقتدر. أوت كائناتڭ إداره‌سى بر و تدبيرى بر و سلطنتى بر و سكّه‌سى بر، بر بر بر تا بيڭ بر بر برلر قدر... هم بو كائناتى چويرن إسملر و فعللر بر ايكن، هر برى كائناتى ويا أكثرينى إحاطه ايدر. يعنى، ايچنده ايشله‌ين حكمتى بر و عنايتى بر و تنظيماتى بر و إعاشه‌سى بر و محتاجلرينڭ إمدادلرينه قوشان رحمت بر و او رحمتڭ بر شربتجيسى اولان ياغمور بر و هكذا بر بر بر تا بيڭلر بر برلر... هم بو كائناتڭ صوباسى اولان گونش بر، لامباسى اولان قمر بر، آشجيسى اولان آتش بر، لوازمات ده‌پوسى و خزينه‌لى ديرگى اولان طاغ بر، سقاجى و صوجيسى بر و باغلرى صولايان سونگرى بر و هكذا بر بر بر تا بيڭ بر برلر قدر...

ايشته عالمڭ بو قدر برلكلرى و وحدتلرى، گونش گبى ظاهر بر تك واحدِ أحده إشارت و دلالت ايدن بر حجّتِ باهره‌در. هم كائنات عنصرلرينڭ و نوعلرينڭ هر بريسى بر اولماسيله برابر، زمينڭ يوزينى إحاطه ايتمه‌سى و بربرينڭ ايچنه گيرمه‌سى و مناسبتدارانه و بلكه معاونتكارانه برلشمه‌سى، ألبته مالك و صاحب و صانعلرينڭ بر اولماسنه بر علامتِ ظاهره‌در.

ايكنجى علامت و حجّت

كه،

كلمه‌سنى إنتاج ايدييور. بتون كائناتده ذرّه‌لردن تا ييلديزلره قدر هر شيده قصورسز بر إنتظامِ أكمل و نقصانسز بر إنسجامِ أجمل و ظلمسز بر ميزانِ عادلڭ بولونماسيدر. أوت كمالِ إنتظام، إنسجامِ ميزان ايسه، يالڭز وحدتله اولابيلير. متعدّد أللر بر تك ايشه قاريشيرسه، قاريشديرر. سن گل، بو إنتظامڭ حشمتنه باق كه· بو كائناتى غايت مكمّل اويله بر سراى ياپمش كه، هر بر طاشى بر سراى قدر صنعتلى و غايت محتشم اويله بر شهر ايتمش كه، حدسز اولان واردات و صرفياتى و نهايتسز قيمتدار ماللرى و أرزاقى، بر پردهِٔ غيبدن كمالِ إنتظامله وقتى وقتنه اومولمديغى يرلردن گلييور. و غايت معنيدار اويله معجزانه بر كتابه چويرمش كه، هر بر حرفى يوز سطر و هر بر سطرى يوز صحيفه و هر صحيفه‌سى يوز باب و هر بابى يوز كتاب قدر معنالرى إفاده ايدر. هم بتون بابلرى، صحيفه‌لرى، سطرلرى، كلمه‌لرى، حرفلرى بربرينه باقار، بربرينه إشارت ايدرلر.