İkinci Sebeb

olan vesait-i tabiiye-i münakale içinde dolaşması sebebiyle; tearüf ticareti, teavün iştirak-i mesaîyi intac ettikleri gibi, temas dahi telahûk-u efkârı, rekabet de müsabakatı tevlid ederler.

Ve bütün sanayinin mâderi olan demir mâdeni kesretle içinde bulunduğundan, o demir, medeniyetlerine öyle bir silâh-ı kuvvet vermiştir ki, dünyanın bütün enkaz-ı medeniyetlerini gasb ve garât edip, gâyet ağır bastı, mîzan-ı zeminin muvâzenesini bozdu.

Hem de herşeyi geç almak, geç bırakmak şanından olan bürudet-i mûtedilane, sa'ylerine sebât ve metanet verip, medeniyetlerini idâme etmiştir.

Hem de ilme istinad ile devletlerinin teşekkülü, mütekâbil kuvvetlerinin tesadümü, gaddarâne istibdadlarının iz'acatı, engizisyonane taassublarının aksü'l-amel yapan tazyikatı, mütevazî unsurlarının rekabetle müsabakatı, Avrupalıların istidatlarını inkişaf ettirip, mezâya ve fikr-i milliyeti uyandırdı.

İKİNCİ SEBEP:Nokta-i istinaddır. Evet herbir Hristiyan başını kaldırıp, müteselsil ve mütedâhil maksadların birine el atsa arkasına bakar ki; istinad edecek, kuvve-i mânevîsine dâima imdât edip hayat verecek gâyet kavî

bir nokta-i istinad görür. Hattâ en ağır ve en büyük işlere karşı mübarezeye kendinde kuvvet bulur.

İşte o nokta-i istinat her taraftan ellerini uzatan dindaşlarının uruk-u hayatına kuvvet vermeye ve İslâm'ların en can alacak damarlarını kesmeye her vakit âmâde ve dessas, medenî engizisyon taassubu ile, maddiyyunun dinsizliği ile yoğrulmuş ve medeniyetlerinin galebesi ile mest-i gurur olmuş bir müsellah kitlenin kışlası veya büyük bir kilisesi olan Avrupa'nın medeniyetidir.

Görülmüyor mu ki, en hürriyet-perver maskesini takan, ( İ.G.) elini uzatıp arıyor. Nerede Hristiyan bulsa, hayat veriyor. İşte Habeş, Sudan... İşte Tayyar, Artuşi... İşte Lübnan, Huran... İşte Mal Sur ve Arnavut... İşte Kürd ve Ermeni, Türk ve Rum... ilâ âhir.

ELHÂSIL:Onları canlandıran emeldir ve bizi öldüren ye'stir. Meşhurdur ki, biri demiş: "Eğer bir nokta-i istinad bulsam, Küre-i Zemin'i yerinden oynatırım." Bu faraziyede acip bir nokta vardır. Demek bu küçücük insan, nokta-i istinat bulsa, küre gibi büyük işleri çevirebilir.

Ey ehl-i İslâm! İşte Küre-i Zemin gibi ağır ve âlem-i İslâmiyet'e çökmüş olan mesâib ve