Sünuhat Tüluhat İşârat — Sayfa 30

Umûr-u mukarreredendir ki; efkâr-ı âmmenin bir şeye verdiği mükâfât, gösterdiği rağbet ve teveccüh ekseriyâ o şeyin kemâline nisbeten değildir, belki ona derece-i ihtiyaç nisbetindedir. Bir saatçının bir allâmeden ziyâde ücret alması bunu teyid eder.

Eğer cemaât-ı İslâmiye'nin hacât-ı zaruriye-i diniyesi bizzât Kur'ân'a müteveccih olsa idi, o Kitâb-ı Mübin, milyonlarca kitaplara taksim olunan rağbetten daha şedid bir rağbete, ihtiyaç neticesi olan bir teveccühe mazhar olurdu. Ve bu suretle nüfus üzerinde bütün mânasıyla hâkim ve nâfiz olurdu. Yalnız tilavetiyle teberrük olunan bir mübarek derecesinde kalmazdı...

Bununla beraber zaruriyât-ı diniyeyi, mesâil-i cüz'iye-i fer'iye-i hilâfiye ile mezcedip, ona tâbi gibi kılmakta, büyük bir hatar vardır. Zira "Musavvibe"nin

(*) Dört mezheb de haktır. Füruatta hak taaddüd eder diyenlere, ilm-i usûl ıstılahınca "Musavvibe" denir.

muhâlifi olan "Tahtieci"lerden biri der ki: "Mezhebim haktır, hata ihtimali var. Başka mezheb hatadır, savaba ihtimali var." Halbuki cumhur-u avâm, mezhebde imtizac etmiş olan zaruriyâtı, nazariyât-ı içtihadiyeden vazıhan temyiz etmediğinden, sehven veya vehmen tahtieyi filcümle teşmil edebilir. Bu ise, hatar-ı azîmdir. Bence tahtieci,