Sünuhat Tüluhat İşârat — Sayfa 47

Lâzım-ı mezheb mezheb olmadığından, belki muahez değil. Bâhusus iki cihetle kuvveti, hâriç cereyanın müsbet ve zaafına inzimam etse, hârici kendine âlet-i lâyeş'ur edebilir.

Dediler:

– Dinsizliği görmüyor musun, meydan alıyor. Din namına meydana çıkmak lâzım.

– Evet lâzımdır. Fakat kat'î bir şart ile ki, muharrik, aşk-ı İslâmiyet ve hamiyet-i diniye olmalı. Eğer muharrik veya müreccih, siyasetçilik veya tarafgirlik ise, tehlikedir. Birincisi hata da etse, belki mâfuvdur. İkincisi isabet de etse, mes'uldür.

Denildi:

– Nasıl anlarız? Dedim:

– Kim fâsık siyasetdaşını, mütedeyyin muhâlifine, sû-i zan bahâneleriyle tercih etse, muharriki siyasetçiliktir. Hem umumun mal-ı mukaddesi olan dini, inhisar zihniyetiyle kendi meslekdaşlarına daha ziyâde has göstermekle, kavî bir ekseriyette dine aleyhtarlık meyli uyandırmakla nazardan düşürmek ise, muharriki tarafgirliktir.

Meselâ: İki adam döğüşürler. Biri, zaîf düşeceğini hissederken, elindeki Kur'ân'ı kavîye