Sünuhat Tüluhat İşârat — Sayfa 59

devahîye karşı nokta-i istinadınız: Muhabbet ile ittihadı, mârifet ile imtizac-ı efkârı, uhuvvet ile teavünü emreden nokta-i İslâmiyettir.

Bak âlem-i İslâm'ın şu büyük dâirenin nokta-i uzmâsından tut, ta en küçük dâirenin –meselâ medrese talebelerinin– birer ukde-i hayatiyesi vardır. Hey'et-i içtimâiyenin efrad ve revabıtı birbirine istinadı gibi, o ukdeler dahi birbirine merbut, müteselsilen o nokta-i uzmâya müsteniddir. Demek bütün o ukde-i hayatiyelerini –boğmak değil–, belki tenebbüh ve neşvünemâ vermekle İslâm tenebbüh edip, terakkîye başlayabilir.

Yoksa biri Avrupa'nın mehasinini mesavimizle ve telahûk-u efkârının semeratını, bizim bir şahsın semere-i sa'yi ile, insafsızca, aldatıcı cerbeze ile muvâzene etmekle,

(*) Hristiyanlığın malı olmayan medeniyeti ona mal etmek, İslâmiyet'in düşmanı olan tedenniyi ona dost göstermek, feleğin ters dönmesine delildir.

Avrupa'ya şedid bir meftuniyet ve milletine karşı amîk bir nefret hissiyle, kendini Avrupa'nın veled-i nâmeşruu gösterdiği gibi, fikr-i ihtilal ve meyl-i tahrip ve aldatıcı cerbezenin neticesi olan hicv-i âsiyane, müfteriyâne, namus-şikenane ile kendi fir'avuniyetini ve zımnen medih ve gururiyetini ve bilmediği halde İslâm'a