Sünuhat Tüluhat İşârat — Sayfa 7

Âkıbet, ikaba delildir; hadsen onu gösteriyor. Mâsiyetin ekseriyâ dünyada olan âkıbeti, bir emare-i hadsiyedir ki, cezasında bir ikab vardır. Çünkü herkes hususî bir tecrübe ile hadsen görüyor ki; hiçbir münâsebet-i tabiiye olmadığı halde, mâsiyet bir netice-i seyyieye müncer olur. Bu kadar kesret ve vüs'atle tesâdüf olamaz.

Eğer şu umum muhtelif hususî tecrübeler nazara alınırsa görünür ki; nokta-i iştirak yalnız tabiat-ı mâsiyettir ki, cezayı istilzam ediyor. Demek ceza, mâsiyetin lâzım-ı zâtîsidir.

Mâdem ki dünyada filcümle bu lâzım, sırf tabiat-ı mâsiyet için terettüb ediyor. Elbette bu dârda terettüb etmeyen, başka dârda terettüb edecektir. Acaba kim vardır ki, küçücük bir tecrübe geçirmemiş ve dememiş ki: "Filan adam fenâlık etti, belâsını buldu..."

* * *