Birinci Sual

Ve hem hadsiz bir derecede kendini sevdirmeyi ve tanıttırmayı ef'âliyle gösterdiği halde, en mükemmel mahlûkatının şükür ve minnetdarlıklarını, tahabbüb ve ubûdiyetlerini başka esbâba vermekle kendini unutturup, kâinattaki makâsıd-ı âliyesini inkâr ettirir mi? Ey tabiatperestlikten vazgeçen arkadaş! Haydi sen söyle!

O diyor:

"Elhamdülillâh, bu iki şüphem hallolmakla beraber, Vahdâniyet-i İlâhiye'ye dair ve Mâbud-u Bilhak O olduğuna ve O'ndan başkaları ibâdete lâyık olmadığına o kadar parlak ve kuvvetli iki delil gösterdin ki, onları inkâr etmek, güneşi ve gündüzü inkâr etmek gibi bir mükâberedir."

Birinci Sual

Hâtime

Tabiat fikr-i küfrîsini terkeden ve îmana gelen zât diyor ki: Elhamdülillâh, benim şüphelerim kalmadı; yalnız merakımı mûcib olan birkaç sualim var.

Çok tenbellerden ve târikü's-salâtlardan

işitiyoruz, diyorlar ki: "Cenâb-ı Hakk'ın bizim ibâdetimize ne ihtiyacı var ki, Kur'ân'da çok şiddet ve ısrar ile, ibâdeti terkedeni zecredip cehennem gibi dehşetli bir ceza ile tehdid ediyor. İtidalli ve istikametli ve adâletli olan ifâde-i Kur'âniye'ye nasıl yakışıyor ki, ehemmiyetsiz bir cüz'î hataya karşı, nihayet şiddeti gösteriyor?"

Elcevap:Evet, Cenâb-ı Hak senin ibâdetine, belki hiçbir şeye muhtaç değil. Fakat sen ibâdete muhtaçsın, mânen hastasın. İbâdet ise, mânevî yaralarına tiryaklar hükmünde olduğunu çok risalelerde isbat etmişiz. Acaba bir hasta, o hastalık hakkında, şefkatli bir hekimin ona nâfî ilaçları içirmek hususunda ettiği ısrara mukabil, hekime dese: "Senin ne ihtiyacın var, bana böyle ısrar ediyorsun?" Ne kadar manasız olduğunu anlarsın.

Amma Kur'ân'ın terk-i ibâdet hakkında şiddetli tehdidatı ve dehşetli cezaları ise, nasılki bir padişah, raiyetinin hukukunu muhafaza etmek için, âdi bir adamın, raiyetinin hukukuna zarar veren bir hatasına göre, şiddetli cezaya çarpar. Öyle de, ibâdeti ve namazı terk eden adam Sultân-ı Ezel ve Ebed'in raiyeti hükmünde olan mevcûdatın hukukuna ehemmiyetli