İkinci Nükte

adildir. Fakat Cennet'e girmek, mahz-ı fazıldır.

İKİNCİ NÜKTE:İnsanda iki vecih var. Birisi: Enâniyet cihetinde şu hayat-ı dünyeviyeye nâzırdır.

Diğeri: Ubûdiyet cihetinde hayat-ı ebediyeye bakar.

Evvelki vecih itibariyle öyle bir bîçare mahluktur ki; sermayesi yalnız ihtiyardan bir şa're (saç) gibi cüz'î bir cüz-i ihtiyarî ve iktidardan zaîf bir kesb ve hayattan çabuk söner bir şu'le ve ömürden çabuk geçer bir müddetçik ve mevcudiyetten çabuk çürür küçük bir cisimdir. O haliyle beraber kâinatın tabakatında serilmiş hadsiz envâın hesapsız efradından nâzik, zaîf bir ferd olarak bulunuyor.

İkinci vecih itibariyle ve bilhassa ubûdiyete müteveccih acz ve fakr cihetinde pek büyük bir vüs'ati var. Pek büyük bir ehemmiyeti bulunuyor. Çünkü: Fâtır-ı Hakîm, insanın mahiyet-i maneviyesinde nihâyetsiz azîm bir acz ve hadsiz cesîm bir fakr dercetmiştir. Tâ ki, kudreti nihâyetsiz bir Kadîr-i Rahîm ve gınası nihâyetsiz bir Ganiyy-i Kerîm bir Zât'ın hadsiz tecelliyatına câmi' geniş bir âyine olsun.

Evet, insan bir çekirdeğe benzer. Nasılki o çekirdeğe kudretten manevî ve ehemmiyetli cihâzât ve kaderden ince ve kıymetli program verilmiş. Tâ ki, toprak altında çalışıp, tâ o dar âlemden çıkıp, geniş olan hava âlemine girip, Hâlık'ından istidat lisânıyla bir ağaç olmasını isteyip, kendine lâyık bir kemâl bulsun.

Eğer o çekirdek, sû-i mizacından dolayı ona verilen cihâzât-ı maneviyeyi, toprak altında bazı mevadd-ı muzırrayı celbine sarfetse; o dar yerde kısa bir zamanda faidesiz tefessüh edip çürüyecektir.

Eğer o çekirdek, o manevî cihâzâtını

nın emr-i tekvinîsini imtisâl edip hüsn-ü istîmal etse; o dar âlemden çıkacak, meyvedar koca bir ağaç olmakla küçücük cüz'î hakikatı ve ruh-u manevîsi, büyük bir hakikat-ı külliye sûretini alacaktır.

İşte aynen onun gibi; insanın mahiyetine, kudretten ehemmiyetli cihâzât ve kaderden kıymetli programlar tevdi edilmiş.

Eğer insan, şu dar âlem-i arzîde, hayat-ı dünyeviye toprağı altında o cihâzât-ı manevîyesini nefsin hevesâtına sarfetse; bozulan