Âyet-ül Kübra — Sayfa 135

geniş rahmeti dahi, ziya gibi umum eşyayı ihâtası; o Rahmân'ın vâhidiyetini ve hiç bir cihette şeriki bulunmadığını gösterdiği gibi.. her şeyde, hususan her bir zîhayatta ve bilhassa insanda, o cemiyetli rahmetin perdesi altında o Rahmân'ın ekser isimlerinin ışıkları ve bir nevi cilve-i zâtiyesi bulunarak, her ferde, bütün kâinata baktıracak ve münasebetdarlık verecek bir cemiyet-i hayatiye vermesi dahi o Rahmân'ın ehadiyetini ve herşeyin yanında hazır ve herşeyin herşeyini yapan O olduğunu isbat eder.

Evet, nasılki o Rahmân, o rahmetin vâhidiyetiyle ve ihâtasıyla, kâinatın mecmuunda ve zeminin yüzünde celâlinin haşmetini gösteriyor. Öyle de, ehadiyetin cilvesiyle herbir zîhayatta, hususan insanda bütün nîmetlerin nümûnelerini o fertte toplayıp, o zîhayatın âlât ve cihâzâtına geçirip tanzim ederek, mecmu-u kâinatı (parçalanmadan) o tek ferde, bir cihette aynı hanesi gibi verdirmesiyle dahi, cemalinin hususî şefkatini ilân eder ve insanda enva-ı ihsânâtının temerküzünü bildirir.

Hem nasılki, bir kavunun (meselâ) herbir çekirdeğinde, o kavun temerküz ediyor. Ve o bir çekirdeği yapan zât, elbette odur ki; o kavunu yapar, sonra ilminin hususî mîzanıyla