Âyet-ül Kübra — Sayfa 53

fiilen mukabele ettiği gibi, kelâmıyla da mukabele etmek, Hâlıkıyetin şe'nidir.

Dördüncüsü:İlim ile hayatın zarurî bir lâzımı ve ışıklı bir tezâhürü olan mükâleme sıfatı, elbette ihâtalı bir ilmi ve sermedî bir hayatı taşıyan Zât'ta, ihâtalı ve sermedî bir surette bulunur.

Beşincisi:En sevimli ve muhabbetli ve endişeli ve nokta-i istinada en muhtaç ve sahibini ve mâlikini bulmağa en müştak; hem fakir ve âciz bulunan mahlûkatlarına acz ve iştiyakı, fakr ve ihtiyacı ve endişe-i istikbali ve muhabbeti ve perestişi veren bir Zât, elbette kendi vücûdunu onlara tekellümüyle iş'ar etmek, Ulûhiyetin muktezasıdır.

İşte, tenezzül-ü İlâhî ve taarrüf-ü Rabbânî ve mukabele-i Rahmânî ve mükâleme-i Sübhanî ve iş'âr-ı Samedânî hakikatlarını tazammun eden, umumî semâvî vahiylerin icmâ ile Vâcibü'l-Vücûd'un vücûduna ve vahdetine delâletleri öyle bir hüccettir ki, gündüzdeki güneşin şuaatının güneşe şehadetinden daha kuvvetlidir diye anladı.

Sonra ilhamlar cihetine baktı, gördü ki: Sâdık ilhamlar, gerçi bir cihette vahye benzerler ve bir nevi mükâleme-i Rabbâniye'dir; fakat iki fark vardır: