Elhüccetüzzehra — Sayfa 116

icadı, bir insanın icadı kadar suhûlet peyda eder, kolay olur. Eğer O'na verilmezse; birtek insanı, acib cihazları ve duygularıyla yaratmak, kâinat kadar müşkülâtlı olur.

Hem nasılki itaât ve imtisal ve emir dinlemek sırrıyla; bir kumandan, bir arş emriyle, bir neferi hücuma sevkettiği gibi.. aynı emirle koca bir mutî orduyu dahi kolayca hücuma tahrik eder, aynen öyle de; İrâde-i İlahî kanunlarına kemâl-i itaate ve tekvinî emr-i Rabbânînin işaretine emirber nefer ve emir kulu misillû fıtrî meyil ve şevk içinde ve ilm-i ezelî ve hikmetin tayin ettikleri hatt-ı hareket düsturları dâiresinde ve ordu neferlerinden bin derece ziyâde itaatli ve emir dinler ve emir kulu hükmünde olan masnuat, hususan zîhayatlardan birtek ferdi, "Ademden haydi vücuda çık, vazife başına gir!" diye emr-i Rabbânî ile ve ilmin tayin ettiği tarzda ve irâdenin tahsis eylediği surette kudret ona mahsus bir vücud giydirip, elini tutup, meydana çıkarmak kolaylığında bahardaki zîhayatın ordusunu aynı kuvvet ve kudretle icad eder, vazifeler verir. Demek herşey o kudrete isnat edilse; bütün zerrât ordusunun ve yıldızlar fırkalarının icadı, bir zerre, bir tek yıldız kadar kolay ve suhûletli olur. Eğer esbaba isnat edilse bir zîhayatın