Ene ve Zerre — Sayfa 11

eder. Sonra kıyas-ı binnefs suretiyle herkesi, hatta her şeyi kendine kıyas edip, Cenâb-ı Hakk'ın mülkünü onlara ve esbaba taksim eder. Gayet azîm bir şirke düşer;

meâlini gösterir. Evet, nasıl mîrî malından kırk parayı çalan bir adam, bütün hazır arkadaşlarına birer dirhem almasını kabul ile hazmedebilir... Öyle de; "Kendime mâlikim." diyen adam, "Her şey kendine mâliktir." demeye ve îtikad etmeye mecburdur.

İşte "ene",şu hâinâne vaziyetinde iken cehl-i mutlaktadır. Binler fünûnu bilse de cehl-i mürekkeble bir echeldir. Çünkü, duyguları, efkârları, kâinatın envâr-ı mârifetini getirdiği vakit, nefsinde onu tasdik edecek, ışıklandıracak ve idame edecek bir madde bulmadığı için sönerler. Gelen her şey, nefsindeki renkler ile boyalanır. Mahz-ı hikmet gelse, nefsinde abesiyet-i mutlaka suretini alır. Çünkü, şu haldeki "ene"nin rengi, şirk ve ta'tildir, Allah'ı inkârdır. Bütün kâinât parlak âyetlerle dolsa; o "ene" deki karanlıklı bir nokta, onları nazarda söndürür, göstermez. Onbirinci Söz'de mâhiyet-i insaniyenin ve mâhiyet-i insaniyedeki enâniyetin, –mâna-yı harfî cihetiyle– ne kadar