Ene ve Zerre — Sayfa 17

İlâhî'ye tesbihhân olmaktır diye, ubûdiyetkârâne hükmetmişler.

İşte diyanete itaat etmeyen felsefenin böyle yolu şaşırdığı içindir ki; "ene", kendi dizginini eline almış, dalâletin her bir nev'ine koşmuş. İşte şu vecihteki "ene"nin başı üstünde bir şecere-i zakkum neşv ü nemâ bulup, âlem-i insaniyetin yarısından fazlasını kaplamış.

İşte o şecerenin kuvve-i şeheviye-i behîmiye dalında, beşerin enzârına verdiği meyveler ise; esnâmlar ve âlihelerdir. Çünkü felsefenin esasında, kuvvet müstahsendir. Hatta "Elhükmü li'l-galip" bir düsturudur. "Galebe edende bir kuvvet var; kuvvette hak vardır." der.

(Hâşiye): Düstur-u nübüvvet, "Kuvvet haktadır; hak kuvvette değildir." der, zulmü keser, adâleti temin eder.

Zulmü manen alkışlamış, zâlimleri teşcî etmiştir ve cebbarları, ulûhiyet davasına sevketmiştir. Hem masnûdaki güzelliği ve nakıştaki hüsnü, masnua ve nakşa mâl edip, Sâni' ve Nakkaş'ın mücerred ve mukaddes cemâlinin cilvesine nisbet etmeyerek: "Ne güzel yapılmış." yerine "Ne güzeldir." der, perestişe lâyık bir sanem hükmüne getirir. Hem herkese satılan müzahref, hodfürûş, gösterici, riyâkâr bir hüsnü istihsân ettiği için riyâkârları